Sağlık, eczane ve acil durum

Suriye’de sağlık tarafı üç başlıkta toplanıyor: yola çıkmadan yapılacaklar, ülkede içilen su ve yenen yemek, bir şey olursa nereye gidileceği. Üçüncüsü en zayıf halka, çünkü sağlık sistemi savaştan ağır çıktı. Bu yüzden ilk ikisi normalden çok daha önemli.

Bu sayfa tıbbi tavsiye değil

Burada yazanlar seyahat sağlığı kaynaklarının ülke için söylediklerinin özeti. Hangi aşının sana uygun olduğu yaşına, geçmişine ve kullandığın ilaçlara bağlı ve bu kararı doktorun veriyor. Randevuyu yola çıkmadan en az 8 hafta önce al: bazı aşılar iki doz ve arada süre gerekiyor.

Aşılar

Rutin aşıların güncel olması ilk şart: kızamık-kabakulak-kızamıkçık ile difteri-tetanoz-çocuk felci. Kızamık ülkede yerleşik ve risk Avrupa’dakinden yüksek.

Çoğu gezgin için ayrıca hepatit A ve tifo öneriliyor; ikisi de kirli su ve yiyecek yoluyla bulaşıyor. Tetanoz hatırlatma dozu son aşıdan 10 yıl geçtiyse gündeme geliyor.

Bir kısım gezgin için hepatit B, kuduz, kolera ve uzun kalışlarda verem aşısı konuşuluyor. Sıtma ilacı gerekmiyor: risk yalnızca Haseke çevresindeki dar bir bölgede ve çok düşük.

Su

Musluk suyunu içme. Şebeke birçok yerde onarım hâlinde ve kesinti sonrası basınç düştüğünde hat kirlenebiliyor. Kapalı şişe su her yerde satılıyor ve ucuz; alırken kapağın açılmamış olmasına bak.

Buz da sudur. Sokak tezgâhında buzlu içeceğe dikkat et, lokantada buzun kaynağını sormak yadırganmıyor. Diş fırçalarken şişe suyu kullanmak fazladan bir tedbir değil, aynı tedbirin devamı.

Yemek

Ölçü basit: sıcak ve yeni pişmiş olan güvenli. Kalabalık yer iyi işaret, çünkü malzeme hızlı dönüyor. Kabuklu meyveyi kendin soy, salatayı yıkanma suyunu bilmediğin yerde alma, süt ürününü soğuk zincirin çalıştığı dükkândan al.

Suriye mutfağı bu tedbirlere kapalı değil: kebap, fetteh, kibbe, mercimek çorbası ve fırından yeni çıkmış ekmek zaten sıcak servis ediliyor.

Sinek, kene ve hayvan

Kum sineği leyşmanyaza taşıyor; hastalığın Türkçedeki eski adı zaten Halep çıbanı. Aşısı ve koruyucu ilacı yok, korunma tek yoldan geçiyor: akşamüstü ve gece kollar bacaklar kapalı, açık deriye kovucu, camda sineklik. İyileşmeyen bir yara çıkarsa doktora göster; tedavisi var.

Sokak hayvanına dokunma. Kuduz ülkede görülüyor ve ısırık sonrası tedaviye her yerde ulaşılamıyor. Isırık ya da tırmık olursa yarayı sabunlu suyla uzun uzun yıka ve aynı gün hekime git. Tatlı sularda yüzme ve çıplak ayakla suya girme; kene ısırığına karşı da uzun pantolon iş görüyor.

Eczane ve ilaç

Eczane şehirlerde yaygın ve reçetesiz danışılabiliyor; eczacılar çoğu zaman biraz İngilizce konuşuyor. Sorun erişim değil stok: temel ilaçlarda bile aralıklı sıkıntı yaşanıyor ve bir markanın bugün bulunması yarın bulunacağı anlamına gelmiyor.

Bu yüzden kendi ilacını bütün seyahati kapsayacak kadar, üstüne birkaç gün fazlasıyla getir. Orijinal kutusunda ve etiketiyle taşı, yanına doktorundan İngilizce bir mektup al. Ülkendeki bir ilacın burada farklı bir mevzuata girmesi mümkün; reçeteli ağrı kesici ve psikiyatri ilaçları için önden konsolosluğa sor.

Hastane

Sağlık sistemi savaşta ağır hasar gördü. Birçok hastane ve klinik yıkıldı ya da kapandı, çalışanlar da ülkeden ayrıldı. Şam ve Halep’te özel hastane ve poliklinik çalışıyor; ödeme nakit ve peşin. Küçük şehirlerde ve kırsalda seçenek bir sağlık ocağıyla sınırlı olabiliyor.

Ciddi bir durumda gerçekçi plan ülke içinde tedavi değil, komşu ülkeye tahliye. Bunun tek yolu da sigortadan geçiyor.

Sigorta

Standart seyahat sigortası Suriye’yi çoğu zaman kapsamıyor. Sebep sözleşmede yazılı: birçok poliçe, dışişlerinin “gitme” uyarısı koyduğu ülkede geçersiz sayılıyor ve Suriye için bu uyarı hâlâ yürürlükte.

Poliçeyi satın almadan önce iki şeyi yazılı olarak sor: Suriye kapsam dışı mı, tıbbi tahliye dâhil mi. İkisine de net cevap alamıyorsan o poliçe işini görmüyor. Savaş riskini kapsayan uzman sigortacılar var ve pahalı; hesabı yolculuk bütçesine baştan koy.

Acil numaralar

Polis 112, ambulans 110, itfaiye 113, trafik polisi 115.

Numaralar çalışıyor ama acil servis kapasitesi zayıf ve yanıt süresi öngörülemiyor. Pratikte en hızlı yol çoğu zaman otel resepsiyonu, rehberin ya da şoförün: yakındaki çalışan hastaneyi onlar biliyor. Telefonuna bunları ülkeye girer girmez kaydet ve otelin adresini Arapça yazılı olarak yanında taşı — taksiye gösterecek olan sensin.

Çantada bulunsun: kendi ilaçların, oral rehidratasyon tozu, ishal ilacı, ağrı kesici, geniş bantlı yara bandı, antiseptik, güneş kremi ve el dezenfektanı. Bunların hepsi eczanede de var, ama gece yarısı aramak istemeyeceğin şeyler.