Fotoğraf çekerken nelere dikkat etmeli

Suriye’de fotoğraf çekmek yasak değil. Neyin çekilmeyeceği belli ve liste kısa. Sorun çıkaran da çoğu zaman fotoğrafın konusu değil, çekildiği yer: kontrol noktasının otuz metre ötesinde aynı cami sorunsuz çekiliyor.

Tek kesin kural

Askerî ve resmî olan çekilmez. Askerî tesis, kontrol noktası, asker ve polis, resmî binalar, havalimanının iç bölümleri, köprü ve baraj bu listede. Kural bir tabelayla duyurulmuyor ve tabelanın yokluğu izin anlamına gelmiyor. Şüphedeysen indir.

Kontrol noktasında telefon cepte

Kontrol noktasında telefon kullanmak yasak. Fotoğraf çekmek değil, telefonu eline almak. Araçtaysan telefonu kaldır, camdan görüntü alma, kamerayı gösterge paneline kurma. Şehirlerarası yolda kontrol noktası olağan ve geçiş çoğunlukla sorunsuz; işi bozan hep aynı şey oluyor.

İnsan fotoğrafı: önce izin

Portre çekmeden önce sor. Bu isteğe çoğu zaman evet deniyor ve arkasından çay geliyor. Sormadan çekilen kare ise verilmemiş bir izin. Kalabalık bir çarşı görüntüsünde kimse tek tek sorulmasını beklemiyor; orada ölçü, kimsenin yüzünün fotoğrafın konusu olmaması.

Çocuk için yanındaki yetişkine sor. Çektiğin kareyi gösterip silmeyi teklif etmek, tartışmayı başlamadan bitiriyor.

Kadın fotoğrafı

Kadınları izinsiz çekme. Bu, tanımadığın herkes için geçerli olan kuralın en hassas hali ve itiraz Suriye’de en çok buradan geliyor. Tanıştığın ailenin kadınları da buna dâhil: ev sahibi seni evine aldı, karısını ve kızını fotoğraflamaya çağırmadı.

İzin verildiyse de paylaşmadan önce bir daha sor. Çekilmek ayrı bir izin, sosyal medyada yayımlanmak ayrı.

Dron: getirme

Dron Suriye’de ziyaretçi için makul bir risk değil. Ülkede dron askerî bir nesne olarak biliniyor ve havada bir tane gören kimsenin ilk düşüncesi turist videosu olmuyor. Turiste açık, yayımlanmış bir izin usulü de yok; soranlara verilen cevap kurumdan kuruma değişiyor.

Değişken — yola çıkmadan Suriye konsolosluğuna teyit ettir. Yazılı izin olmadan getirme: cihaz gümrükte kalabiliyor ve uçurmak gözaltıyla sonuçlanabiliyor. Yüksekten kare istiyorsan kale surunun kendisi zaten yüksek.

Hasarlı mahallelerde

Yıkılmış bir sokak, fotoğrafın konusu olmadan önce birinin adresi. Enkaz çekmek yasak değil ama içinde yaşayan insan varken çekmek başka bir şey; oradaki aile kendi çadırını manzara diye görmüyor. Ölçü şu: kişi tanınıyorsa izin gerekiyor, tanınmıyorsa onurunu düşürmeyen bir çerçeve gerekiyor.

Onarımı da çek. Hasarın yanına yeni açılmış dükkânı, kurulan iskeleyi, temizlenmiş sokağı koymak durumu yumuşatmıyor. Eksiksiz anlatıyor.

Cami, kilise ve çarşıda

Camide avlu ve mimari serbest, namaz kılan insan değil; namaz vaktinde kamerayı indir. Kilisede ayin sırasında çekim yapılmıyor ve ikonalarda flaş çoğu yerde yasak. Çarşıda tezgâhı çekmeden önce esnafa bak ve başını salla — genellikle gülüp poz veriyor.

Müze ve ören yerlerinde ücretli izin uygulaması yerden yere değişiyor, girişte sor. Tripod ve büyük ekipman birçok yerde ayrı izne bağlı ve “profesyonel” kararını kapıdaki görevli veriyor.

Telefonun ya da kameran alınırsa

Güvenlik görevlisinin telefonu ya da kamerayı alıp içine bakması olabilir. Sakin ol, tartışma, kartı çıkarmaya kalkışma. Genellikle bakılıp geri veriliyor; bazen bir karenin silinmesi isteniyor, sil. Yedeğin buluta ya da ikinci bir karta gitsin.

Ülkede tutulman hâlinde konsolosluk desteği sınırlı: birçok ülkenin Suriye’de temsilciliği yok ve yardım komşu ülkedeki büyükelçilik üzerinden yürüyor. Bu, kuralın neden bu kadar dar tutulduğunun da cevabı.