Suriye’de tek başına seyahat

Suriye’de tek başına gezmek yapılabilir bir şey ve yapan da az değil. Zorluk cesaret değil lojistik: fiyatlar kişi başına değil araç ve oda başına kuruluyor, sofra paylaşmak üzere hazırlanıyor, akşam erken bitiyor ve bir aksilikte seni arayacak kişi otomatik olarak yok. Bu sayfa o farkları tek tek ele alıyor. Kadın gezginler için ayrı bir sayfa var ve orada anlatılanlar burada tekrarlanmıyor.

Rehber mi, bireysel mi

Bu bir ahlak sorusu değil, ne satın aldığın sorusu. Bireysel gezmek mümkün: vize çoğu uyruk için giriş noktasında veriliyor, şehir içi ulaşım çalışıyor ve şehirlerarası otobüs bir yabancı için sorun çıkarmıyor.

Rehberin ya da yerel bir şoförün sattığı şey manzara değil, bilgi. O günkü yol durumu, hangi kontrol noktasının hangi saatte yığıldığı, hangi kapının açık olduğu, hangi salonun bugün kapalı olduğu — bunların hiçbiri yayımlanmıyor. Bir de dil: kapıda, garajda ve alanın bekçisiyle konuşan biri işleri gerçekten hızlandırıyor.

Makul bir orta yol var: şehir içini kendin gez, şehir dışını şoförle. Şam, Halep, Hama ve Tartus’un eski şehirleri yürüyerek geziliyor; Krak des Chevaliers, Kasr İbn Vardan, Tedmür ve Selahaddin Kalesi araç istiyor.

Şoförle anlaşmak

Araç günlük tutuluyor ve fiyat araca veriliyor. Tek kişiysen o günlük ücretin tamamını sen ödüyorsun; iki kişi olsa aynı para ikiye bölünecekti. Bu, tek başına gezmenin en büyük ek maliyeti.

Anlaşmayı yola çıkmadan yap ve neyin dâhil olduğunu tek tek say: yakıt, şoförün yemeği, gece kalacaksa konaklaması, şehir dışına çıkış, bekleme saatleri. Konuşulmayan her kalem akşam ayrı çıkıyor. Şoförü otel üzerinden bulmak sokaktan bulmaktan farklı bir sorumluluk zinciri kuruyor — bir sorun olursa muhatap belli.

Yol arkadaşı bulmak

Tek kişilik masrafı yarıya indirmenin gerçek yolu, aynı güzergâhı o hafta yürüyecek başka birini bulmak. Bu, aile işletmesi küçük otellerde oluyor: kahvaltı masası, avlu ve resepsiyon aynı işi görüyor.

Otele girerken ertesi günkü planını yüksek sesle söylemek çoğu zaman yeterli. Aynı yere gitmek isteyen çıkarsa araç ikiye bölünüyor; çıkmazsa kimse bir şey kaybetmiyor.

Tek başına yemek yemek

Suriye sofrası paylaşmak üzere kurulu: mezeler ortaya geliyor, porsiyonlar bir kişiye göre değil. Tek başına oturduğunda ya çok ısmarlıyorsun ya da az yiyorsun.

Pratik çözüm üç tane. Birincisi meze sayısını ikiye indirip ekmekle tamamlamak; garsona tek kişi olduğunu söylemek yeterli, yarım porsiyon çoğu yerde var. İkincisi sokak yemeği ve fırın: burada porsiyon zaten tek kişilik ve fiyat da düşük. Üçüncüsü kahvehane — tek başına uzun süre oturmanın en doğal olduğu yer orası ve kimse masana bakmıyor.

Akşam saatleri

Günü hava kararmadan bitir. Sebep suç oranı değil altyapı: sokak aydınlatması elektriğe bağlı ve kesinti günlük. Işıksız bir sokakta yönünü bulmak, çukuru görmemek ve taksi çevirememek üç ayrı sorun ve üçü aynı anda çıkıyor.

Şehirlerarası yola sabah çık. Kontrol noktaları gece daha temkinli, bekleme uzuyor ve yolda farsız araç, hayvan ve işaretsiz çalışma çıkıyor. Bir güzergâh hava kararmadan bitmiyorsa o güzergâhı bir gün uzat.

Haber verme alışkanlığı

Tek başına gezmenin tek gerçek riski görünmezlik: bir aksilik olduğunda bunu fark edecek kimse yok. Çözüm basit ve alışkanlık hâline geldiğinde hiç yük getirmiyor.

Bir kişi günlük planını bilsin. Nereye, kiminle, ne zaman dönüş. Ülke dışında biri olabilir.
Otel de bilsin. Şehir dışına çıkarken resepsiyona nereye gittiğini söyle; şoförün adını ve plakayı da bırak.
Günde bir kez haber ver. Kısa mesaj yeterli; haber gelmemesi bir işarete dönüşsün.
Haritayı çevrimdışı indir. Çarşı tonozunun altında konum sinyali kesiliyor.
Otelin adını Arapça yazılı taşı. Taksi şoförüne göstermek tarif etmekten hızlı.
İlaç ve poliçe yanında olsun. Hastalandığında fark edecek biri yok; erken söyle.

Davet ve sınır koymak

Tek başına gezen daha çok davet alıyor — çay, sofra, “gel sana göstereyim”. Bunların büyük çoğunluğu gerçek misafirperverlik ve seyahatin en iyi tarafı da bu.

Yine de iki durumu ayırmak gerekiyor. Birincisi ören yerinde ya da caminin kapısında kendini rehber ilan eden kişi: anlatabilir, ama sonunda ücret ister. Baştan sor, istemiyorsan başında teşekkür edip yürü. İkincisi dükkâna götürme: çay ikramı ile alışverişe götürülmek aynı şey değil.

Hayır demek kabalık sayılmıyor. Gülümseyerek, kısa ve gerekçesiz söylenen bir hayır burada gayet anlaşılır bir cevap. Israr sürerse konuyu kapatmanın en iyi yolu yürümeye devam etmek.

Tek başına gitmenin kazandırdığı

Bir de öteki taraf var. Tek başına gezen daha çok konuşuluyor: masaya çağrılıyor, esnaf sohbete giriyor, kalabalık bir grubun asla duymayacağı şeyleri duyuyor. Bu ülkede yabancı olmak dikkat çekiyor ve dikkatin büyük bölümü iyi niyetli.

Planı esnek tut. Tek başınayken bir günü tamamen değiştirmek kimseye danışmayı gerektirmiyor — ve Suriye’de günün ortasında değişen plan kural, istisna değil.