Tell Huera

Tell Huera, Belih ile Habur ırmakları arasında, Türkiye sınırının yaklaşık 5 kilometre güneyinde duran büyük bir Tunç Çağı kenti. 65 hektarla bölgenin en büyük höyüğü sayılıyor; çapı bir kilometreye yakın, yüksekliği 18 metre. Ortada yüksek bir yukarı kent, çevresinde surla çevrili dairesel bir aşağı kent, önünde derin bir hendek var. Arkeologların taç höyük (Kranzhügel) dediği biçim bu ve Huera bu tipin en iyi kazılmış örneklerinden. Kent MÖ 2800 dolaylarında kuruldu, MÖ 2350 dolaylarında terk edildi.

Nerede, nasıl gidilir

Höyük Suluk ile Resulayn arasındaki yolun 4 kilometre güneyinde, iki ırmağın sınırı geçtiği hattın ortasında. İdari olarak Rakka iline, Tell Abyad ilçesine bağlı; Haseke’den gelen rotalara da yakın. Bölge 2019’da Türkiye ile Suriye Milli Ordusu’nun aldığı şeridin içinde kaldı. Bugün kimin denetiminde olduğu ve erişim doğrulanamadı; yolu bölgede sormadan yola çıkmamak gerekiyor.

Taç höyük ne demek

Ad Max von Oppenheim’dan geliyor: 1913’te bölgeyi dolaşırken bu tip tepelere Kranzhügel, yani çelenk tepe dedi. Huera’da bu biçim planlı bir kentin iskeleti. Yukarı kentte sokaklar merkezden ışınsal açılıyor, aşağı kentte dik açıyla kesişiyor; ortadan bir ana cadde geçiyor. Sonuç, MÖ 3. binyılın ortasında Kuzey Mezopotamya’da önceden çizilmiş bir kent planı.

Ne bulundu

Yukarı kentte işlenmemiş taştan üç yapı (Steinbau I-III) ve ortada kerpiçten küçük bir tapınak var. Fransızca kaynaklar bu tapınağı Suriye’nin bilinen en eski in antis tapınaklarından biri sayıyor: girişini yan duvarların öne uzanan uçları çerçeveliyor. Tapınağa, 2-3 metre yüksekliğinde kaba megalitik stellerin dizildiği bir alay yolu çıkıyor.

Kaymaktaşından adak heykelciklerinin parçaları da çıktı: uzun perukalı, kare sakallı erkekler, Sümer üslubunda; en büyüğü 35 santimetre. Steinbau I’de Ur’un kraliyet mezarlığındakilere benzeyen tunç kaplar ve bakır iğneler bulundu. Bir bakır heykelin Şam Ulusal Müzesi’nde olduğu belirtiliyor. Kent MÖ 2350 dolaylarında bir yıkım katmanı bırakmadan terk edildi; Ur III döneminde (MÖ 2112-2004) tepede yeniden etkinlik var.

Neyi kaçırma: Harbe’deki vali konutu

Tunç Çağı kenti terk edildikten sonra tepe boş kalmadı. Bir Mitanni yerleşiminin ardından, Orta Asur döneminde burada Harbe adında bir kent vardı. Valinin yaklaşık 30 metreye 30 metrelik konutu kazıldı; girişi iki kuleyle çevriliydi. Aynı katmandan dönemin at kemikleri çıktı. Kentin daha erken adının Abarsal olduğu da öne sürüldü, ama kanıtlanmadı.

Kazı tarihi

Höyüğü 1913’te Max von Oppenheim tanımladı. 1958’de Berlin Hür Üniversitesi’nden Anton Moortgat kazıya başladı; 1973, 1974 ve 1976’da Ursula Moortgat-Correns sürdürdü. 1982-1998 arasında Halle’den Winfried Orthmann ile Moortgat-Correns, 1998-2005 arasında Frankfurt’tan Jan-Waalke Meyer kazdı. Alanın savaştan bu yana durumu doğrulanamadı.