Rakka’dan Resafa’ya Roma sınır hattı: Heraqla, Sura ve Tetrapyrgium

Bu gün Fırat kıyısından çölün içine iniyor ve Roma’nın doğu sınırının nasıl işlediğini dört durakta gösteriyor. Başlangıç Abbasî döneminden: Harun Reşid’in Bizans’a karşı kazandığı zaferi anmak için Rakka’nın 6 kilometre batısına yaptırdığı Heraqla. Sonra Geç Roma’nın lejyon kenti Sura, Legio XVI Flavia Firma’nın komutanlık yeri. Oradan güneye, Strata Diocletiana adlı askerî yolun üstündeki küçük Tetrapyrgium kalesine: bir kenarı 38 metre, garnizonu 65-70 askerdi. Son durak Resafa, surları hâlâ ayakta duran hac kenti. Toplam yaklaşık 187 kilometre; araç şart ve gün uzun.

Yol

Rakka’dan batıya çık. Heraqla Bab Bağdad’dan 11 kilometre, tarlaların ortasında; sapak dar, sorarak git. Oradan Halep yoluna devam et: Sura, Fırat kıyısında el-Mansura köyünün yanında, yolla yaklaşık 32 kilometre. Sura’dan sonra güneye dön. Tetrapyrgium, Sura’nın 12500 metre güneyinde, Resafa’ya giden eski hattın üstünde. Ölçülen yol 16 kilometre, ama kalenin konumu tek bir kaynağa dayanıyor ve yaklaşım yerel bilgi istiyor. Kaleden çölün içinden Resafa’ya geçiliyor: kuş uçuşu 20 kilometre, fakat haritadaki yollar ikisini doğrudan bağlamıyor ve ölçülen güzergâh 60 kilometreye yaklaşıyor. Hangi patikanın kullanılabildiğini Rakka’da sor. Resafa’dan Rakka’ya dönüş yaklaşık 69 kilometre.

Zamanlama

06:30’da Rakka’dan çık. 07:00 ile 08:00 arasını Heraqla’da geçir: sofanın üstüne çıkıp dairesel surun çizgisini gör. Sura’ya 08:45 dolayında var ve bir saat ayır. 10:15 civarı vardığın Tetrapyrgium’da 45 dakika yeter; kale küçük. Resafa’ya en geç 13:00’te varmayı hedefle. İki saatlik gezinin bir bölümü yeraltı sarnıcında geçiyor ve orası serin. 15:00 gibi yeniden yola çık, karanlıktan önce Rakka’da ol. Kasım ile Şubat arasında gün bu plana yetmiyor.

Dikkat

Dört duraktan üçünün bugünkü durumu doğrulanamadı: Sura’nın yüzeyi, bekçisi ve yolu hakkında güncel kaynak yok; Heraqla’nın gözetim altında olup olmadığı bilinmiyor; Tetrapyrgium’da 2011 sonrasında ne kaldığını gösteren bir kaynak bulunamadı ve sayfasında harita yok. Sura ile Tetrapyrgium’da kaçak kazı ve mezar soygunu çukurları var, kenarları oyuk. Bölgede patlamamış mühimmat riski bildiriliyor; alanlara yerel rehber olmadan girme. Tetrapyrgium ile Resafa arası Rakka çölünün içi. Durakların hiçbirinde gölge, su ve yakıt yok; depoyu Rakka’da doldur. Yola çıkmadan güzergâhın durumunu Rakka’da sor, kontrol noktalarında fotoğraf çekme, karanlıkta çöl yolunda sürme. Hat Tell Abyad şeridinden geçmiyor ve üstünde yemek molası verilecek bir yer yok.