Urman: Büyük Suriye Devrimi’nin İlk Atışlarının Köyü

Salhad’ın yaklaşık 5 kilometre doğusunda, Süveyda’nın 35 kilometre güneydoğusunda bir köy. Çevresindeki köylerin aksine Urman 4. yüzyılda Hristiyanlaşmadı: Geç Antik döneme ait Hristiyan simgesi ya da yapısı bulunmadı ve yazıtları pagan inancının en az 517’ye kadar sürdüğünü gösteriyor. Köy, 1925 yazında Büyük Suriye Devrimi’nin ilk atışlarının yapıldığı yer olarak da biliniyor. 2004 sayımında nüfusu 5735’ti; çoğunluk Dürzi, bir Hristiyan azınlık da var.

Nerede

Havran’ın güneyinde, Salhad’ın hemen doğusunda; iki yerleşim arasında yaklaşık 5 kilometre var. Köyün koordinatını iki bağımsız kaynak doğrulamadığı için bu sayfada harita yok.

Köyde ne var

Arapça kaynaklar köyde Roma dönemine ait sarayları, tapınakları, sarnıçları, su kanallarını ve üzerinde yazıt bulunan bazalt evleri sayıyor. Bizans dönemi kalıntı ve buluntular da var. Alman fotoğrafçı Hermann Burchardt 1895’te köyde bir Bizans dönemi Grekçe yazıtını fotoğrafladı; bu sayfanın kapağındaki kare o. Köyde bugün bir de Aziz Corcis Rum Ortodoks Kilisesi bulunuyor. Pagan yazıtlarının bugün yerinde olup olmadığı doğrulanamadı.

Köyün geçmişi

Osmanlı’nın 1596 tahririnde Urman, Beni Malik es-Sadir nahiyesinde kayıtlı: 17 hane, 7 bekâr, bir su değirmeni ve 16500 akçe vergi. İsviçreli gezgin Johann Ludwig Burckhardt 1810’da, Amerikalı misyoner Eli Smith 1838’de yerleşimi terk edilmiş buldu. 1870’lerde Lübnan Dağı’ndan gelen Dürzilerle yeniden büyük bir köy oldu. 1880’lerde Celile’deki Cermak köyünden gelen göçmenler el-Cermakani ailesini kurdu. 1889–1890 Ammiyye ayaklanmasında Urman, güney Cebel’de Atraş şeyhlerine karşı ayaklanan dört köyden biriydi. Haziran 1896’da köylüler ile bedeviler arasında çıkan çatışma bir isyana dönüştü; isyan 1897 başında sona erdi.

1925’in ilk atışı

1925 yazında Sultan el-Atraş’ın 250 atlısı Urman’da iki Fransız keşif uçağına ateş açtı ve birini düşürdü. Büyük Suriye Devrimi’nin ilk atışları bunlar sayılıyor. Ertesi gün Salhad alındı. Devrimin sonraki büyük çarpışmaları Kefr ve Mezraa’da yaşandı.

Neyi kaçırma

Evlerin taşlarını. Arapça kaynakların andığı yazıtlı bazalt bloklar köy evlerinin duvarlarında aranıyor; Burchardt’ın 1895’te fotoğrafladığı yazıt da bir yapının taş sövesine işlenmişti. Urman’ı Havran’daki komşularından ayıran geç pagan geçmişi, taşın üstündeki bu Grekçe satırlarda duruyor.

Yakın dönem ve bugünkü durum

1954–1958’de köyden Venezuela’ya büyük bir göç dalgası yaşandı; göçmenlerin bir kısmı 1980’lerde geri döndü. 18 Ocak 2024’te köy bir hava saldırısına uğradı ve köy anaokulu iki küçük öğrencisini yitirdi. Süveyda vilayeti temmuz 2025’ten beri silahlı çatışmanın içinde. El-Vatan gazetesi 23 Ağustos 2026’da Şam–Süveyda yolunun Ummu’z-Zeytun kontrol noktasında kesildiğini yazdı; Snack Syrian da 2 ve 10 Eylül 2026’da vilayete giriş ve çıkışın fiilen kısıtlı olduğunu aktardı. Bu sayfa Urman’ın ne olduğunu anlatıyor; bugün gidilebileceğini söylemiyor. Yola çıkmayı düşünen biri önce güncel durumu resmî kaynaktan kontrol etmeli.