Zebedani

Şam’dan Lübnan sınırına doğru tırmandıkça hava değişiyor. Zebedani iki dağ sırasının arasındaki ovada, 1150 ile 1250 metre arasında duruyor; yazın başkentten 5 ila 8 derece serin oluyor. Kasabayı yüz yıl önce yazlık yapan da bu fark. Bahçeler hâlâ yerinde, ama savaşın izi de öyle.

Nasıl gidilir

Şam-Beyrut karayolunun sağında, başkentten 47 km. Araçla yaklaşık bir saat sürüyor ve yol boyunca tırmanıyorsun; Şam ovasından çıkıp Anti-Lübnan sıradağlarının içine giriyorsun. Kasaba yamaca yayılmış, merkezi vadi tabanında.

Ne görülür

Zebedani’nin gösterdiği şey bir yapı değil, bir manzara: vadi tabanını kaplayan elma, kayısı, ceviz bahçeleri ve aralarındaki asma çardakları. Yamaçtaki taş evler kademe kademe yükseliyor. Kasaba çoğunlukla Sünni, ama kendi kilisesi ve manastırı olan yerleşik bir Hristiyan cemaati de var. Bir yukarısı Bludan; 1500 metrede ve Zebedani’den bile serin.

Ne zaman gidilir

Haziran ile eylül arası. Şam ovası kavrulurken buradaki akşamlar üstlük istiyor. Aralıktan şubata kadar kar yağıyor, sıcaklık sıfırın altına iniyor ve dağ yolları kapanabiliyor; kışın yola çıkmadan önce yolun açık olup olmadığını sor.

Ne kaldı

Zebedani, 2012’de savaş sırasında el değiştiren ilk kasabalardan biri oldu; ardından yıllarca kuşatma ve çatışma yaşadı. 2015’te Birleşmiş Milletler aracılığıyla varılan anlaşmayla tahliye edildi, 2017’de devir tamamlandı. Konut ve altyapının büyük bölümü hasar gördü ve kasaba nüfusunu geri kazanamadı. Bugün merkezde onarılmış sokaklarla yıkık kalmış yapılar yan yana duruyor; bahçeler ise işleniyor. Gördüğün şey ne eski yazlık kasaba ne de bir harabe — ikisinin arasında bir yer.