Halep’ten günübirlik çıkışlar

Halep’in kendisi iki güne sığıyor. Üçüncü günden itibaren çıkışlar başlıyor ve hepsi aynı yöne gitmiyor: kuzeybatıda kalker plato, kuzeyde Afrin ovası, doğuda Fırat, güneybatıda Ölü Şehirler. Bu sayfa her birinin mesafesini, süresini ve yol durumunu topluyor.

Bu çıkışlar neyi varsayıyor

Şoförlü araç. Kalıntıların hiçbirine düzenli toplu taşıma gitmiyor ve çoğu tabelasız; şoförün bölgeyi bilmesi gerekiyor. İkinci varsayım gölgesizlik: aşağıdaki durakların neredeyse hepsi açık alan, hiçbirinde su satan yok. Üçüncüsü ve en önemlisi bilgi tazeliği. Halep’in kuzeyi ve doğusu savaş boyunca birkaç kez el değiştirdi; yol, kontrol noktası ve ziyaret izni bölgeye göre değişiyor ve bu bilgi hızlı eskiyor. Yola çıkmadan yerelden sor.

Mar Semaan ve Deyr Semaan

Halep’ten Daret Azze yönüne yaklaşık 40 kilometre; yol dolambaçlı ve araçla bir buçuk saate yakın sürüyor. Tepede sekizgen bir avlunun ortasında aşınmış bir kaya duruyor — beşinci yüzyılda otuz yedi yıl bir sütunun üstünde yaşayan çilekeşin sütununun kalanı — ve etrafına dört bazilika kurulmuş. Ayasofya’dan yarım yüzyıl önce yapıldı.

Yamaçtan aşağı inince Deyr Semaan var: hacıları yediren ve yatıran kasaba, iki katlı hacı hanlarıyla. İki durak birbirinin parçası ve ikisi bir arada üç saat istiyor. Sabah dokuzda tepede olmak için erken çıkılıyor; taş öğleye doğru ısınıyor ve alanda gölge kalmıyor. Deyr Semaan’ın kalıntıları arasında hayvan barındıran evler var, avlulara izinsiz girme.

Ain Dara: aynı güne bağlanıyor

Deyr Semaan’dan kuzeye 21 kilometre, araçla yaklaşık bir saat — yol kısa görünüyor ama dağlık. Afrin Vadisi’ne bakan höyüğün üstünde Demir Çağı tapınağı: giriş revağının döşemesine oyulmuş, bir metreye yakın insan ayağı izleri ve bazalt aslan kabartmaları. İçeri yürümeden önce yere bak, izler orada.

Tapınak 2018’de bir hava saldırısında vuruldu ve ön cephe tümüyle yıkıldı; alanda kaçak kazı çukurları da var, kenarlarından uzak dur. Erişim koşulları değişebiliyor, çıkmadan teyit et. Üç durağı birleştiren gün 111 kilometre ve dokuz saat: dönüş Halep’e 50 kilometre.

Nebi Huri

Halep’in 70 kilometre kuzeybatısında, araçla iki saat civarında. Selevkos Nikator’un kurduğu Kyrrhos kentinin kalıntıları burada ve iki Roma köprüsü hâlâ ayakta, hâlâ kullanılıyor: alana giden yol köprülerden birinin üstünden geçiyor, yani ilk göreceğin Roma eseri üstünden geçtiğin köprü oluyor.

Surların dışında tiyatro duruyor, arkasındaki tepede neredeyse hiç kazılmamış bir Bizans kalesi var. Altıgen mezar kulesi ana alandan bir kilometre güneyde ve kente adını veren yapı o: bir türbeye dönüştürüldüğü için ayakta kaldı. Ziyaretçilerin çoğu köprüleri görüp dönüyor, kule kaçıyor. Mar Semaan ile aynı güne bağlanmıyor; yönler ayrı ve gün yetmiyor.

Fırat kıyısında Kalaat Necm

Bu çıkışın başına bir uyarı gerekiyor. Kale Fırat’ın sağ kıyısında, Menbic’in 30 kilometre doğusunda; Teşrin barajının gölü eteğine kadar gelmiş durumda. Halep’ten günübirlik gidilebilir bir yer olduğunu varsayma. Menbic ve Fırat’ın bu kesimi savaş boyunca birkaç kez el değiştirdi, kale 2016’da son kez çatışma konusu oldu ve yol durumu, kontrol noktaları ve ziyaret izni değişiyor. Yola çıkmadan yerel olarak sor, tek başına ve haber vermeden gitme.

Gidilebiliyorsa karşılığı şu: rampa ve dört dönüşlü kapı, ortadaki avluya açılan dört kanatlı bir saray, ona bağlı hamam ve nehre bakan çift revaklı bir cami. Alanı gezmek bir buçuk saat. İkindiye denk getir, kale batı yakada ve göl o saatte ışık alıyor.

Ölü Şehirler: Halep’ten yapılabilir mi

Yapılabiliyor ama gün uzuyor. Bu sitedeki Ölü Şehirler rotası İdlib’den kuruluyor: El-Bara, Serjilla ve Kalb Lozeh, toplam 180 kilometre ve on saat. Halep’ten çıkarsan yol iki uçtan da uzuyor. Pratik çözüm ikisinden biri: ya sabahı çok erkene al ve tek gün olarak sıkıştır, ya da geceyi İdlib tarafında geçirip iki güne yay. Daha kısa bir alternatif Ebla: Halep’in 55 kilometre güneybatısında, Halep–Şam yolunun kenarında, höyük yoldan görülüyor ve tabelası var.

Hangi mevsim, hangi saat

İlkbahar ve sonbahar bu çıkışların mevsimi. Kışın platoda çamur ve sis yolu uzatıyor; yazın hiçbirinde gölge yok ve öğle saati alanda geçirilecek gibi değil. Saat sıralaması da sabit: Mar Semaan sabah, çünkü taş öğleye doğru ısınıyor; Ain Dara öğleden sonra, çünkü tapınak güneydoğuya bakıyor ve cephe o saatte ışık alıyor; Kalaat Necm ikindi; Nebi Huri ilkbaharda, ova yeşilken ve köprü çevresinde zakkumlar açıkken. Su ve şapka her seferinde yanında, çünkü hiçbirinde satan yok.