Suriye’de video çekip paylaşmak: yayın kuralları ve lisans

Suriye’de video çekmek bir konu, çektiğini yayımlamak başka bir konu. 2026’da kuralın değiştiği yer ikincisi oldu: Enformasyon Bakanlığı yayında altı yasak sıraladı, lisansı olmayan platformları kapattı ve içerik üreticileri için ayrı bir düzenleme sözü verdi. Bu sayfa neyin yazılı kurala bağlandığını ve neyin henüz bilinmediğini ayırıyor. Çekim tarafı, yani nerede kamera kaldırılmaz ve dron neden getirilmez, sitedeki fotoğraf sayfasında.

Gezi videosu için lisans gerekiyor mu

Yazılı bir cevap yok. Kesin olan şu: kurumsal medya platformları Enformasyon Bakanlığı lisansına tabi ve lisans genelgeleri 2025’te çıktı. Mart 2026’da bakanlık üç platformu “usulüne uygun lisansı yok” gerekçesiyle ülke içinde yasakladı ve bu platformlarla çalışanların kovuşturulabileceğini duyurdu. Aynı açıklamada bakan yardımcısı, içerik üreticilerinin çalışmasını düzenleyecek ek genelgeler geleceğini söyledi.

Eylül 2026 itibarıyla o genelge yayımlanmış değil. YouTube ya da Instagram hesabına gezi videosu koyan bireysel üreticinin lisans alması gerekip gerekmediği bu yüzden belirsiz. Değişken — yola çıkmadan Suriye temsilciliğine ve Enformasyon Bakanlığı’na yazılı olarak teyit ettir. Bakanlığın resmî sitesi için doğrulanabilen bir adres bulamadık; bu sayfada adres bu yüzden yok.

Gazeteci akreditasyonu için de tarihli, yayımlanmış bir usul bulamadık. Haber ya da belgesel için geliyorsan bu ayrı bir hazırlık ve cevabı Suriye temsilciliğinden yazılı almak gerekiyor.

Neyi yayımlamak yasak

Bakanlığın Haziran 2026 genelgesi altı yasak sayıyor. Liste iki bağımsız yayında aynı biçimde yer aldı:

• Ordu, güvenlik ve egemenlikle ilgili gizli bilgi ve belge
• Dinlerle, inançlarla ve dinî sembollerle alay
• Irk, din, cinsiyet, mezhep ya da aşiret temelinde kin ve ayrımcılık
• Mahremiyet ihlali: kişilerin fotoğrafını ve aile hayatını önceden izinleri olmadan yayımlamak, karalama ve hakaret
• Yalan haber ve kamuoyunu yanıltan doğrulanmamış bilgi
• Genel ahlaka aykırı içerik

Bakanlık bunun görüş özgürlüğüne kısıt değil, var olan kuralların hatırlatılması olduğunu söylüyor. Çerçeve üç parçalı: 15 Şubat 2026’da Şam’da duyurulan meslek ve etik davranış kodu, yürürlükteki Medya Kanunu ve siber suçlar dâhil öteki kanunlar. Kodun duyurulduğu törende içerik üreticileri de vardı; yani metin yalnızca gazeteciye seslenmiyor.

Gezgin için asıl madde: yüz

Altı maddenin ziyaretçiye en çok dokunanı dördüncüsü. Sokakta konuştuğun esnaf, çarşıda yakın plan çektiğin çocuk, davet edildiğin evin sofrası: çekmek için izin ayrı, yayımlamak için izin ayrı. Genelge ikincisini açıkça yazıyor. Kalabalık bir çarşı planında kimse tek tek sorulmayı beklemiyor; ölçü, kimsenin yüzünün videonun konusu olmaması.

İşe yarayan alışkanlık kısa. Yakın plan çektiğin kişiye paylaşacağını söyle; istemezse o kısmı kes ya da yüzü bulanıklaştır. Çocuk için yanındaki yetişkine sor. Kadınları izinsiz çekmemek zaten çekim kuralı ve yayında da aynen geçerli.

Hangi kanunlar yürürlükte

İki metin: 108 sayılı 2011 Medya Kanunu ve 20 sayılı 2022 Siber Suçlar Kanunu. Genelgedeki yasaklar eski medya kanununun 12. ve 13. maddeleriyle örtüşüyor.

Yeni bir medya kanunu hazırlanıyor. Bakanlığa göre taslak Meclis’e gidecek ve gazeteciye hapis cezası yerine yalnızca para cezası öngörüyor. Eylül 2026’da bu metin hâlâ taslak; uygulanan kanun 2011 tarihli olan.

Şikâyet olursa ne oluyor

Yayımlanmış içerikle ilgili dosya siber suçlar birimine gidiyor ve bir kişinin şahsi şikâyeti süreci başlatmaya yetiyor. 2026’dan iki örnek var. Haziranda bir içerik üreticisi şahsi şikâyet üzerine siber suçlar birimine çağrıldı ve bakanlık yayını geçici olarak durdurmasını istedi. Ağustosta Alman pasaportlu bir ziyaretçi Lübnan sınırında gözaltına alındı; eleştirel paylaşımları yüzünden “devletin itibarını zedeleme” suçlamasıyla siber suçlar şubesine sevk edildi.

Buradan çıkan sonuç siyasi değil, pratik. Yayımladığın şey ülkeden çıktıktan sonra da hesabında duruyor ve bir sonraki girişte seninle birlikte sınırdan geçiyor. Gözaltı hâlinde ilk adımlar acil durum sayfasında; ülkenin Şam’da temsilciliği olup olmadığı büyükelçilikler sayfasında.

Kurumların kendi kuralı var

Üniversite gibi kurumlar kendi kuralını koyuyor ve bu kural genel yayın kuralından sıkı olabiliyor. Halep Üniversitesi 14 Ocak 2026 tarihli genelgesiyle profesyonel kamera ve dronun kampüse sokulmasını yasakladı; izinsiz çekimde cihaza el konuyor. Bir kurumun binasında çekim yapacaksan izni önceden, o kurumun kendisinden al.