Suriye’de Ölü Şehirler: hangisine gidilir

Kuzey Suriye’nin kireçtaşı platosunda terk edilmiş Bizans köyleri duruyor: taş evler, kiliseler, zeytin presleri ve sarnıçlar. Zenginlikleri zeytinyağı ticaretinden geldi; ticaret yolları değişince boşaldılar ve üstlerine bir daha kimse bir şey yapmadı. Bu yüzden gördüğün şey çoğu yerde bir kazı alanı değil, terk edilmiş bir köy. Alanların bir bölümü 2011’de Kuzey Suriye’nin Antik Köyleri adıyla UNESCO Dünya Mirası listesine girdi.

İki bölge, üç sırt

Güneyde Zaviye Dağı var: Serjilla, El-Bara ve Ruveyha aynı sırtta ve üçü tek güne sığıyor. Kuzeyde iki grup daha duruyor. Sim’an Dağı’nda Mar Semaan Manastırı ile eteğindeki hac kasabası Deyr Semaan, çevrelerinde Basufan, Fafertin, Kalota, Harap Şems; Halep’in batısında ise tek başına duran Musabbak Bazilikası. Üçüncü grup Barişa ve Ala dağlarında: Bakırha, Babiska, Barişa, Behyo, Kalb Lozeh ve Kirkbize.

Hangisi kolay ulaşılır

En kolayı Musabbak: Halep’in 25 kilometre batısında, asfalt bir bağlantı yolu tam önüne kadar gidiyor. Mar Semaan ile Deyr Semaan da yol kenarında ve ikisi tek ziyarette birleşiyor. El-Bara’ya köyün içinden giriliyor, çünkü modern köy antik kentin üstüne kurulmuş. Zor olanlar da var: Serjilla’nın son bölümü asfaltsız ve yağmurdan sonra çamur, Behyo’nun son bölümü toprak yol, Kalota’ya çıkarken yüksek şasili araç işi kolaylaştırıyor.

Hangisi en iyi korunmuş

Bir köy olarak Serjilla: doğal bir çanağın içinde hamamı, tam karşısında andron binası ve çevresinde iki katlı taş evler duruyor; çatılar ahşaptı ve gitti, duvarlar, kapı söveleri ve üçgen alınlıklar yerinde. Bir kilise olarak Musabbak: duvarları, alınlıkları, kemerleri ve pencere sıraları yerinde, Ölü Şehirler’in en eksiksiz kilise yapısı sayılıyor. Bir cephe olarak Kalb Lozeh: 460 dolayında yapıldı ve batı cephesindeki iki kule ile aralarındaki geniş kemer, Avrupa’da dört yüzyıl sonra ortaya çıkacak Romanesk cephe düzeninin bilinen en erken örneği sayılıyor.

Hangisinde ne var

Tarih arıyorsan yazıtlara git: Fafertin’in apsisi tarihi kesin bilinen en eski kiliseye ait, 372; Kalota’nın batı kapısında 492, Basufan’ın güney duvarında 491-492, Bakırha’nın Doğu Kilisesi kapı lentosunda 546, Babiska’nın batı kilisesinde 609-610 okunuyor. Ekonomiyi görmek istiyorsan preslere git: Barişa’nın presleri konakların arasında, Behyo’nunkiler kalıntının batı kenarında, El-Bara’nınkiler endüstriyel ölçekte. Mezar arıyorsan El-Bara: zeytinliklerin arasında iki piramit çatılı anıt mezar var ve büyük olanın içine girilebiliyor. Hac altyapısı için Deyr Semaan: iki katlı hacı hanları ve üç manastır kalıntısı.

Nerede dikkat gerekiyor

Bölgenin bir kısmında patlamamış mühimmat riski sürüyor; açılmış patikadan çıkma. Alanların çoğunda tabela yok, bu yüzden şoförün yeri bilmesi şart — yer adı sormak çoğu zaman iş görmüyor, köy adı görüyor. Basufan, Fafertin, Barişa ve El-Bara yaşayan köyler: avluya girme, izinsiz fotoğraf çekme, kalıntıların arasında hayvan barındıran evler var. Zemin her yerde kaya blokları ve gevşek taş; sağlam tabanlı ayakkabı burada tavsiye değil zorunluluk.

Nasıl bölünür

Bir Ölü Şehir tek başına yarım gün etmiyor; üçlü kümeler hâlinde planlanıyor. Serjilla, El-Bara ve Ruveyha bir yarım gün. Bakırha, Babiska ve Dar Kita bir yarım gün, aralarında üç kilometre var. Behyo ile Kalb Lozeh iki kilometre arayla, Kirkbize de bir kilometreden yakın. Mar Semaan ile Deyr Semaan birlikte, Basufan ve Fafertin aynı tali yolun üstünde. Toplu taşıma hiçbirine gitmiyor.