Tedmür’de ikinci yürüyüş: Diocletianus Hamamları’ndan Mezar Tapınağı’na

Tedmür’de ilk yürüyüş Bel Tapınağı’ndan tiyatroya ve sütunlu caddeye gidiyor. Bu ikinci yürüyüş aynı caddenin daha az fotoğraflanan yapılarını izliyor. Doğuda Diocletianus Hamamları’nın granit sütunlarından başlıyor, karşıdaki Nebu Tapınağı’na geçiyor. Kervanların vergi ödediği agorada duruyor ve caddenin batı ucundaki Mezar Tapınağı’nda bitiyor. Dört durak, toplam bir kilometreyi biraz aşan yürüyüş, sabah başlayan yarım gün. Duraklar savaş öncesi kayıtlarla anlatılıyor; bugünkü durumları tek tek doğrulanmadı.

Yol

Hamamlar sütunlu caddenin kuzeydoğu yanında, zafer takının hemen kuzeybatısında. Dört koyu granit sütunu kireçtaşı sütunların arasında renginden seçiyorsun. Nebu Tapınağı tam karşıda, caddenin güney yanında; caddeyi karşıya geçmek yeterli. Nebu’dan caddeyi batıya izle ve tiyatronun önünden geç: agora tiyatronun batısında, caddenin güney yanında, 300 metre kadar ileride. Agoradan caddeye dön ve batıya, sonuna kadar yürü. Tetrapilonun yerinden geçiyorsun. Mezar Tapınağı caddenin kuzeybatı ucunda, agoradan 700 metre kadar ötede. Rota bilerek burada bitiyor ve caddenin batı ucundaki kampa uzanmıyor; o yönde mayın temizliği genişleyecek.

Zamanlama

07:30’da hamamların önünde ol; caddede gölge yok ve güneş yükselince taş ısınıyor. Her sütun 20 ton kadar ağırlıkta ve 12 metreden yüksek; taş Mısır’da Asvan’dan getirildi. Girişten birkaç adım içeri geç. Soğuk su bölümü frigidariumun havuz izi ve sekizgen soyunma odasının döşemesiyle gideri zeminde seçiliyor. Ad, Diocletianus döneminde (284-305) yapılan yenilemeden geliyor. 15 dakika yeter.

07:50’de Nebu Tapınağı’ndasın. Babil’in yazı ve bilgelik tanrısına 2. yüzyılda, Hadrianus döneminde adandı. Savaştan önce de geriye yüksek bir kaide, birkaç sütun ve avlunun planı kalmıştı. Kaidenin kenarındaki kabartmalı bloklara yakından bak. Mart 2017’de Eski Eserler ve Müzeler Genel Müdürlüğü burada yeni hasar görmediğini bildirdi. 15 dakika.

08:15’te agoradasın. Avlu 71 x 84 metre, 11 kapılı ve dört yanında 200 kadar sütun vardı. Heykellerin yeri rastgele değildi: doğuda senatörler, kuzeyde kent yöneticileri, batıda askerler, güneyde kervan başları. Güneydoğuya bitişik gümrük avlusunun üç açıklıklı kapısını da gör. Kentin MS 137 tarihli vergi yasası 1881’de bu avluda bulundu ve bugün St. Petersburg’daki Hermitage Müzesi’nde. Agora için 40 dakika ayır.

09:00’da caddeye dön ve batıya yürü. 09:15’te Mezar Tapınağı’ndasın. Önden küçük bir tapınak gibi görünen yapı bir aile mezarı ve Tedmür surlarının içinde kalan tek mezar. Gawlikowski’nin kataloğunda 86 numara. Altı Korint başlıklı sütunlu portik doğuya bakıyor ve sabah ışığını alıyor. Arka ve sol yan duvar 1970’lerde yeniden örüldü; özgün işçilik portikte. Doğu ya da güneydoğu tarafına geçersen arkadaki Tedmür Kalesi aynı kareye giriyor. 20 dakika. 10:00’da dönüş yoluna çık, öğle sıcağına kalma.

Dikkat

Bel ve Baalşamin tapınakları 2015’te patlatıldı; tetrapilon ve tiyatronun sahne cephesi Ocak 2017’de tahrip edildi. Hamamların ve Mezar Tapınağı’nın 2015 sonrasındaki durumunu gösteren tarihli bir kaynak bulunamadı. Nebu Tapınağı ve agora için son tarihli değerlendirme Mart 2017. Hangi kesimin gezilebildiğini alanda sor ve çevrili bir yeri zorlama. Aralık 2025’te kalıntı alanı açık ve girişi ücretsizdi. Mayıs 2026’dan beri kuzey mezarlık kesimi ile hipodromda mayın temizliği sürüyor ve batıdaki konut bölgesine genişleyecek. Belirgin patikadan ayrılma, yerden bir şey kaldırma. Alanda su satılmıyor; kişi başı en az iki litre, şapka ve kapalı ayakkabı getir. Ulaşım, izin ve güncel kapalı kesimler Tedmür’e nasıl gidilir rehberinde; Bel Tapınağı ile tiyatroyu kapsayan ilk yürüyüş Tedmür’de yarım gün rotasında.