Deyr el-Esmer Höyüğü

Süveyda vilayetinde, Necran köyünün 1500 metre kadar doğusunda, Leca vadisinin kenarındaki bir dönemeçte duran bir höyük ve yanındaki manastır kalıntısı. Alan yaklaşık 15000 metrekare, 780 metre yükseklikte ve Ebu Dahab vadisine bakan bir düzlükte. Yüzey araştırmaları Tunç ve Demir Çağı’ndan Roma, Bizans ve Osmanlı dönemlerine uzanan bir kullanım gösteriyor. Bu sayfanın ağırlığı höyükte, çünkü bilgi orada; manastır kısmı hakkında kaynaklar çok az şey söylüyor.

Nasıl gidilir

Necran’dan doğuya, Leca vadisinin kenarına. Alan harita servislerinde işaretli değil. Koordinatı tek bir kaynaktan geldiği için bu sayfada harita yok; yolu Necran’da sormak gerekiyor.

Ne kadar sürer

Kırk beş dakika. Höyüğün tepesi, eteğindeki evler ve doğudaki manastır kalıntısı yürüme mesafesinde.

Ne görülür

Batıdaki höyük taş bir surla çevrili. Ana giriş büyük olasılıkla güneydoğudaydı ve oradan bir rampa sur içine çıkıyor. Tepedeki büyük yapı kalıntıları tahkimli bir binaya işaret ediyor; tepenin ve surun bir kısmını Bedevi mezarları kaplıyor. Höyüğün eteğindeki aşağı yerleşim, duvarlarla çevrili bölmelerin içindeki dikdörtgen evlerden, depolardan ve hayvan ağıllarından oluşuyor. Batı kenarında sıra hâlinde dizilen yapılar yerleşimin dış sınırını çiziyor olabilir. Doğu kesimde kazılan küçük oval bir yapı Tunç Çağı’na ait olabilir. Doğudaki büyük çukurun bir havuz, kuzeydoğudaki açık düzlüğün harman yeri olduğu düşünülüyor.

Neyi kaçırma

Aşağı terastaki dört odalı evi. İyi korunmuş bu yapıda ortadaki avlu sütun sıralarıyla bölünüyor ve iki yanında uzun odalar var. Bu plan, Güney Levant’ta Demir Çağı ev mimarisinin tipik örneği sayılıyor.

Yüzeyde neler bulundu

Havanlar, öğütme taşları, silindir biçimli ezgi taşları, bazalt kaplar, tezgâh ağırlığı olabilecek bir parça ve işlevi bilinmeyen iki bazalt halka.

Araştırma ve hasar

Doğudaki alanı ilk olarak Princeton seferinden Howard Crosby Butler belgeledi ve Ebu Dahab vadisindeki değirmenlerle ilişkilendirdi. Batıdaki höyüğü Fransız arkeolog Braemer, 20. yüzyılın sonundaki yüzey araştırmalarında tespit etti. 2005 ile 2008 arasında yapılan bir yol ve boru hattı höyüğün batı kenarının bir kısmını yıktı. Açığa çıkan mimari kalıntılar 2008’de teodolitle ölçüldü. Zarar gören kesimler, inşaattan önce çekilmiş uydu görüntüleriyle kısmen yeniden çizildi.

Bugünkü durum

Leca’nın güney kenarı 2025 çatışmalarının yaşandığı hatta yakın. Alanın bugünkü hâli ve erişim doğrulanamadı; bu sayfa yerin ne olduğunu anlatıyor, bugün gidilebileceğini söylemiyor.