Kureyya Şehitler Anıtı ve Sultan el-Atraş Türbesi

Süveyda’nın 19 kilometre güneyindeki Kureyya kasabasında, 1925–1927 Büyük Suriye Devrimi’nin şehitlerini anan anıt. Devrimin başkomutanı Sultan Paşa el-Atraş’ın naaşı da burada. Anıt onun evinin karşısında duruyor ve 17 Nisan 2010’da açıldı. Yanında devrimi ve adamlarını anlatan bir müze var.

Nasıl gidilir

Kureyya Süveyda’nın güneyinde, Busra’nın doğusunda, 1050 metre kadar yükseklikte bir Dürzî kasabası. Salhad yönüne giden yolun üstünde kalıyor. Anıt kasabanın içinde; Sultan el-Atraş’ın evi ve misafirhanesi aynı çevrede.

Ne görülür

Geniş basamaklarla çıkılan bir meydan, ortada koyu renk dikey pilonların çevrelediği kubbeli bir yapı, iki yanında kemerli kapıları olan alçak yan binalar. Anıtı, Sultan el-Atraş’ın 1982’deki ölümünden sonra Hafız Esad’ın verdiği emirle devlet yaptırdı; açılışı Tahliye Bayramı’nda yapıldı. Yerel kaynaklara göre müzeyle birlikte maliyeti 100 milyon Suriye lirasını aştı.

Sultan el-Atraş kimdi

Kureyya’da doğan Sultan el-Atraş, Temmuz 1925’te Fransız Manda yönetimine karşı Cebel’deki ayaklanmayı başlattı ve ayaklanma kısa sürede ülke geneline yayıldı. Devrim yıllarında Kureyya, isyancı klan şeyhlerinin başlıca buluşma yeriydi. Fransızlar Manda’nın ilk yıllarındaki bir çatışmada kasabayı topa tutmuş ve evini yıkmıştı. 26 Mart 1982’de öldü; cenazesine yüz binlerce kişi katıldı.

Kasabanın eski katmanı

Kureyya, 1830 ile 1840 arasındaki yıllarda Atraş ailesinin ana yurdu oldu. O dönemde kasaba bedevi baskınlarına açıktı; en büyükleri 1838, 1842 ve 1846’da geldi. Sokaklara dağılmış Roma sütunları ve 296 tarihli Grekçe bir yazıt yerleşimin çok daha eski olduğunu gösteriyor. Şarkıcılar Ferid el-Atraş ile Esmahan’ın babası Fahd el-Atraş da buralı.

Neyi kaçırma

Misafirhaneyi. Anıt yeni bir yapı; Sultan el-Atraş’ın döneminde toplantıların yapıldığı, 1982’de naaşının başında vedalaşılan oda ise onun misafirhanesi, yerel adıyla mazafası. Kasabanın devrimle bağını anıttan çok bu oda taşıyor.

Bugünkü hâli

Kureyya Süveyda vilayetinde ve vilayet temmuz 2025’ten beri silahlı çatışmanın içinde. Anıtın ve müzenin bugünkü durumu bağımsız kaynaklarla doğrulanamıyor, bölgeye erişim düzenli değil. Bu sayfa anıtın ne olduğunu anlatıyor; bugün gidilebileceğini söylemiyor.