Lazkiye Mar Nikola Kilisesi

Lazkiye’nin eski Kale mahallesinde, kuyumcular çarşısı Suk es-Saga’nın köşesinde duran Rum Ortodoks kilisesi. Kentin ayakta kalan en eski kilisesi olarak anılıyor, ama ne zaman yapıldığı kesin değil. Bugünkü yapı çok daha büyük bir kilisenin doğu ucu: eski binanın bir bölümünün üstünden bugün cadde geçiyor, bir bölümünün temellerine de karşıdaki cami oturuyor.

Nerede

Kilise, Suk es-Saga ile Müsenna bin Harise Caddesi’nin kesiştiği köşenin kuzeydoğusunda. Caddenin karşısında, batıda Ubade bin Samit Camii duruyor. Lazkiye’nin eski Ermeni kilisesi Meryem Ana 60 metre kadar güneydoğuda; kentin Rum Ortodoks katedrali Mar Circis de 300 metre kadar batıda. Üçü tek bir kısa yürüyüşe sığıyor.

Ne zaman yapıldı

İki kaynak iki ayrı şey söylüyor. Almanca Vikipedi kiliseyi 6. yüzyıla tarihliyor ve kentin ayakta kalan en eski kilisesi diyor. Arapça Vikipedi ise gerçek yapım tarihinin bilinmediğini, bilinen ilk tarihin 1722’deki onarım olduğunu yazıyor. Kesin olan, yapının uzun bir onarım geçmişi. Lazkiye’yi defalarca sarsan depremler kiliseyi tekrar tekrar yıktı. 1722’de kuzey ve batı duvarları çökünce onarıldı. Temmuz 1845’te, yine bir depremden sonra, bitişiğindeki Mar Musa Kilisesi’yle birleştirilip yeniden kuruldu. Mar Musa’nın Süryanilerce yapıldığı düşünülüyor.

Ne görülür

Duvarlar kumtaşından, çatıyı tonoz kemerleri taşıyor. Ön cephe düz ve sade; üstünde, tepesinde küçük bir haç olan küçük bir çan kulesi var. Kilise yapıldığından beri sokak seviyesi yükseldi, bu yüzden ana giriş bugün caddenin altında kalıyor. İçeride 1845 birleşmesini manzum bir dille tarihleyen mermer bir kitabe var. Almanca Vikipedi’ye göre ikonların önemli bir bölümü 17. ve 18. yüzyıldan, bir kısmı da Rusya’dan getirilmiş.

Ne kadar sürer

Yirmi dakika. Bugünkü durum doğrulanmadı: bu kiliseye özgü, son bir yıldan bir kaynak bulunamadı. Kapının açık olup olmadığını ve ayin saatlerini yerinde sormak gerekiyor.

Neyi kaçırma

Kilisenin eski boyutunu sokakta okumak. Ana girişin cadde seviyesinin altında kalışı yapının yaşını gösteriyor; karşıdaki Ubade bin Samit Camii ise eski kilisenin en batı ucunun temelleri üzerinde. Yani önündeki cadde, bir zamanlar tek bir yapının içinden geçen bir hat.