Lazkiye’de Kamiliye yürüyüşü: Ulusal Müze’den Bağdat Caddesi’ne

Kamiliye, Lazkiye’nin eski çarşısının batısında, limana bakan mahalle. Bu yürüyüşteki durakların çoğu geç Osmanlı ve Fransız Mandası yıllarından ve rota o dönemin izini sürüyor. Başlangıç, manda yıllarında valilik konutu olan eski Han ed-Duhan’daki Ulusal Müze. Ardından yeni eklerin ortasında bir Memlûk salonu saklayan Şeyh Batrani Camii, 1923-1924’te yapılan Ulusal Evanjelik Kilisesi ve 1905 tarihli Hamidiye Sarayı geliyor. Yürüyüş, eski adı Caillat Caddesi olan Bağdat Caddesi’nde, 1933’te kutsanan Latin Kilisesi’nde bitiyor. Beş durak, 1000 metre kadar yürüyüş, üç saat.

Yol

Müze Kudüs Caddesi’nde, liman kapılarının karşısında. Dışarıdan bahçeli eski bir konağa benziyor; kapıyı arıyorsan bahçe duvarını takip et. Şeyh Batrani Camii müzenin 160 metre kadar batısında. Yüksek minaresi ve revakı yeni, önündeki geniş bahçe ise mahallenin en iyi tanıdığı yer. Camiden doğuya dön: Ulusal Evanjelik Kilisesi 350 metre kadar ötede. Yüksek apartmanların arasında alçak kalıyor ve ancak köşeyi dönünce görünüyor; kesin yerini çevrede sor. Kiliseden güneye yürü. Hamidiye Sarayı 300 metre kadar ötede, 18 Mart Caddesi üzerinde, İspanya konsolosluğunun karşısında. Son bacak 200 metre kadar: güneye, Bağdat Caddesi’ne çık. İki kuleli Latin Kilisesi limanın karşısında.

Zamanlama

09:00’da müzenin önünde ol; sabah bahçe gölgede. Yapı 16. yüzyıldan bir Osmanlı hanı. Tütün ticaretine hizmet ettiği için Han ed-Duhan, yani duman hanı adını aldı, Fransız Mandası’nda valilik konutu oldu ve 1986’da müze olarak açıldı. Salonlar 2011’de kapatıldı ve kapalı kalış uzun sürdü; girişte sor. Açıksa altı salon Ugarit’ten çağdaş sanata uzanıyor ve bir saat istiyor. Kapalıysa bahçedeki lahitler, sütun başlıkları ve iki katlı revaklı avlu yarım saat tutuyor. 10:05’te Şeyh Batrani Camii. 2005 ve 2015 genişletmeleri yapıyı üç yandan sardı, ama ortada iki çapraz tonozlu, iri payeli küçük bir salon kaldı. Kültür Envanteri bu salonu Memlûk dönemine, büyük olasılıkla 14. ya da 15. yüzyıla koyuyor. Güney duvarındaki sade, sivri kemerli mihrap özgün. Şeyhin kimliği tartışmalı: ad Endülüslü Ebu Bekir el-Batrani’ye bağlanıyor, bazı yerel anlatılar 1277 tarihini veriyor. Yirmi dakika. 10:35’te Evanjelik Kilise. Kapıdaki mermer levhada Arapça ve İngilizce 1923-1924 yazıyor. Cemaatin geçmişi daha eski: misyonerler 1856’da geldi, ilk ayin 1859’da kiralık bir evde yapıldı, Birinci Dünya Savaşı’nda 287 üyenin 100’ü kayboldu ve 1921’de Halil Avad cemaatin Suriye kökenli ilk papazı oldu. Yirmi dakika. 11:05’te Hamidiye Sarayı’nın karşısındasın. Şükrü Paşa el-Eyyubi 1905’te yaptırdı; manda yıllarında emniyet binası oldu ve bugün de öyle. Girişin üstündeki saatli alınlığa bakmak on dakika. 11:20’de Latin Kilisesi. Fransiskenler Lazkiye’ye 1733 dolayında geldi ve eski kiliseyi 1829’da yaptı. Bugünkü binayı İtalyan mimar Arrigoni tasarladı, 19 Mart 1933’te kutsandı. Kapılar açıksa salon yarım saat istiyor. Yürüyüş 11:50 dolayında bitiyor.

Dikkat

Müzenin saatleri ve ücreti değişken, gitmeden teyit et. Şeyh Batrani Camii’nin bugünkü durumu doğrulanmadı; namaz vaktinde içeri girilmez, kollar ve bacaklar kapalı olmalı, kadınlar için başörtüsü gerekiyor. Hamidiye Sarayı faal il emniyet komutanlığı, içi kapalı ve 2025 sonunda onarımdaydı: karşı kaldırımdan bak, fotoğraf çekmeden önce nöbetçiye sor. Evanjelik Kilise’nin kapısı en güvenilir biçimde pazar ayininde açık, öteki günler değişken. Latin Kilisesi çalışan bir kilise, omuz ve diz örten kıyafetle git. Evanjelik ve Latin kiliseleri ücretsiz. Mart 2025’teki kıyı olaylarından sonra kent merkezinde koşullar değişebiliyor; yola çıkmadan güncel durumu yerel kaynaktan öğren. Yaz öğleleri sıcak ve nemli, yürüyüşü sabaha koy.