Lazkiye Şeyh Batrani Camii

Lazkiye’nin Kamiliye mahallesinde, Şeyh Ebu Bekir el-Batrani’ye nispet edilen bir makam ve cami. Bugün görülen yapının çoğu yeni: 2005’te ve 2015’te yapılan kapsamlı genişletmeler yüksek minareyi, revakı ve küçük kubbeli bölümlerin çoğunu ekledi. Bu eklerin ortasında, üç yandan sarılmış halde, Memlûk döneminden kaldığı düşünülen küçük bir tonozlu salon duruyor. Caminin önünde kentlilerin iyi tanıdığı geniş bir bahçe var.

Nerede

Cami kent merkezinde, Kamiliye mahallesinde, Lazkiye Ulusal Müzesi’nin yakınında. Önündeki büyük bahçede her yıl çiçek ve kitap fuarları kuruluyor; Lazkiyeliler camiyi çoğu zaman bu bahçeyle birlikte anıyor. Bahçe zaman zaman küçük bir hayvan bahçesine de dönüşüyor.

Hangi bölüm eski

Tarihi bölüm dikdörtgen planlı. Tavanını iki çapraz tonoz örtüyor ve tonozlar iri taş payelere oturuyor. Güney duvarında sade, sivri kemerli bir mihrap var; özgün olan o. Türkiye’deki Kültür Envanteri veritabanı bu bölümü Memlûk dönemine, büyük olasılıkla 14. ya da 15. yüzyıla koyuyor. Arapça Vikipedi de aynı tahmini veriyor. Dışarıdan bakınca minare ve revak ilk dikkati çekiyor, ama ikisi de yakın dönemin işi.

Şeyh el-Batrani kimdi

Kaynaklar bu soruda birleşmiyor. Caminin adı Şeyh Ebu Bekir el-Batrani el-Endelüsi’ye bağlanıyor; Endelüsi lakabı onu Endülüs kökenli gösteriyor. Arapça Vikipedi ise onu hicrî 7. yüzyılın Yemenli şeyhleri arasında sayıyor. Bazı yerel anlatılar hicrî 675, yani miladi 1277 tarihini veriyor; bu, mimariye dayanan 14.–15. yüzyıl tahmininden daha erken. Hangisinin doğru olduğu bugün elimizdeki kaynaklarla çözülemiyor.

Ne kadar sürer

Yirmi dakika yeter. Asıl bakılacak yer tarihi salon; modern bölümler çabuk geçiliyor. Bugünkü durum doğrulanmadı: bu yapıya özgü, son bir yıldan bir kaynak bulunamadı. Açılış saatini ve içeri girişi kapıda sormak gerekiyor.

Neyi kaçırma

Güney duvarındaki sade mihrap. Yeni bölümlerin süslemesi arasında göze çarpmıyor, ama yapının Memlûk çekirdeğini en açık gösteren parça o. Mihrabın önünden yukarı bakınca çapraz tonozlar ve onları taşıyan iri payeler birlikte görünüyor.