Necran (Süveyda): Bizans Kilisesi ve Dar Mukri el-Vahş

Necran, Süveyda’nın yaklaşık 20 kilometre kuzeybatısında, Lecat’in bu yöndeki ilk köyü. Adını 520’lerde Yemen’deki Necran’dan sürülüp Trachonitis’e yerleşen Belharis’ten alıyor; Gassanilerin koruması altında yaşadılar. Köyde bir Bizans kilisesinin kuleleri, büyük bir Roma evi ve Havran’daki Dürzi yerleşiminin en eski izlerinden biri duruyor.

Kilise

Bizans döneminde Monofizit Araplar tarafından yapıldı. 13. yüzyılın başında coğrafyacı Yakut el-Hamevi mozaiklerini ve mermer sütunlarını övüp burayı bir adak mabedi olarak anlattı. 1850’lerde gelen Porter, çevresi iki mile yakın geniş harabeler, kilisenin iki kare kulesini ve kulelerde 458 ile 564 tarihli Grekçe yazıtlar gördü. Arapça kaynaklar bir manastırın üstüne kurulmuş bir minareden de söz ediyor; bir kısmı Fransız mandası döneminde topçu ateşiyle yıkıldı.

Dar Mukri el-Vahş

Köyün Roma evi. Çok sayıda oda ve yeraltı dehlizleri var. Evdeki taş kemerin açıklığı yaklaşık 9 metre ve Havran’ın en büyüğü olarak anılıyor. Ahırın tavanı da taş, dev bloklarla örtülmüş. Yakınında Dar er-Reyyis denen bir alan, Roma sulama kanalları ve Mar Circis (Hıdır) kilisesi var.

Dürzi göçünün ilk durağı

1685’te Lübnan’dan 200 Dürzi aile Necran’a geldi; ikinci Dürzi göç dalgasının ilk durağı burası oldu. 1711’de köy, Hamdan ailesinin kaleli merkeziydi. Köyde ayrıca 1925 isyanının savaşçılarından Abbas Ebu Asi’ye ait olarak anılan bir mudafe, yani misafir evi var.

Ne kadar sürer

Bir buçuk saat kadar: kilise kuleleri, Dar Mukri el-Vahş ve aradaki sokaklar.

Neyi kaçırma

Evlerin taşlarındaki Safai yazıtlarını. Wetzstein 1875’te bunları köyün evlerinde not etti. Safai, bölgenin eski göçebe Araplarının kullandığı bir yazı.

Bugünkü hâli

Kilise kulelerinin ve Dar Mukri el-Vahş’ın bugünkü durumu yalnızca Arapça kaynaklara dayanıyor ve bağımsız olarak doğrulanamıyor. Temmuz 2025’te Necran’da çatışma yaşandı; erişim düzenli değil. Bu sayfa Necran’ın ne olduğunu anlatıyor; bugün gidilebileceğini söylemiyor.