Si’ Tapınakları (Seeia)

Kanavat’ın hemen yakınında, Havran’ın kuzeyinde bir tepe kutsal alanı. Antik adı Seeia. Kaynaklar burada üç büyük tapınak ve bir nekropol anlatıyor. En büyük tapınak gök tanrısı Baalşamin’e adanmıştı; öbür ikisinin tanrısı bilinmiyor. Alanın bölgenin hac merkezlerinden biri olduğu düşünülüyor.

Nasıl gidilir

Süveyda’dan kuzeydoğuya, Kanavat yoluyla. Si’ Kanavat’ın hemen dışında kalıyor. Alanın yeri harita servislerinde işaretli değil ve koordinatı doğrulanamadı; yolu Kanavat’ta yerel birine sormak gerekiyor.

Ne görülür

Üç tapınak bir kutsal alan düzeni içinde duruyordu. Mimari saf Nabatî değil: Nabatî krallığının kuzey sınırındaki kültürlerin üsluplarını bir araya getiriyor. Küçük tapınaklardan birinde yerel tanrıça Seeia’ya bir yazıt bulundu; o yapı onun kültüne ayrılmış olabilir, alanın adı da ondan geliyor olabilir. Howard Crosby Butler yönetimindeki Princeton seferi alanı 20. yüzyıl başında belgeledi ve yayınlarında Seeia’ya ayrı bölüm verdi. Bugün ayakta ne kadar yapı kaldığı bağımsız bir kaynakla doğrulanamadı.

Yazıtlar kimin?

Ana tapınaktaki yazıtlar Nabatî yazısı ve Aramicesiyle yazılmış. Ama bu, onları yazanların Nabatî olduğu anlamına gelmiyor. Arkeolog Avraham Negev 1988’de bu konuda uyardı: metinler Nabatîlerden değil, Safai-Semudi kabile grubuna bağlı ‘Ubaişat kabilesinden söz ediyor. Havran’da bu durum sık görülüyor. Bazı yazıtlar Nabatî dilini kullanıyor, hatta Nabatî krallarının saltanat yıllarıyla tarihleniyor, ama yazan topluluklar başka.

Neyi kaçırma

Si”nin iki taşı Paris’te, Louvre’un Nabatî vitrininde. İkisi de bazalt, ikisi de 1. yüzyıldan. AO 4988 envanter numaralı blok tanrı Qasiu’ya bir adak taşıyor; müze etiketine göre Marquis de Vogüé’nün 1860 seferiyle geldi. AO 4991 ise “Shudu, zanaatkâr” imzasını taşıyan bir yazıt parçası. Kutsal alanda çalışmış bir ustanın adı bu imzayla bugüne kalmış.

Bugünkü hâli

Si’ Süveyda vilayetinde ve vilayet temmuz 2025’ten beri silahlı çatışmanın içinde. Alanın bugünkü durumu bağımsız kaynaklarla doğrulanamıyor, bölgeye erişim düzenli değil. Bu sayfa Si”nin ne olduğunu anlatıyor; bugün gidilebileceğini söylemiyor.