Suk Vadi Barada

Şam’dan Zebedani’ye çıkan yol, vadinin en dar yerinde iki yüksek kaya duvarının arasına giriyor. Köyün adı Suk Vadi Barada; altındaki yer antik Abila. Roma döneminde Abilene bölgesinin merkeziydi ve İncil’de Luka 3:1’de adı geçiyor. Nehrin eski adı Abana, Yunanca Krisorroas — “altın akan”.

Nasıl gidilir

Şam’dan kuzeybatıya 40 kilometre, yaklaşık kırk beş dakika. Zebedani’den aşağı 16 kilometre. Yol vadinin içinden geçiyor ve köy yolun kenarında; araç köyde bırakılıyor.

Ne kadar sürer

Bir saat. Kalıntılar dağınık ve kapalı bir alan değil; yürüyerek bakılıyor.

Ne görülür

Asıl şey kayanın kendisinde. Vadinin kuzey yakasında, nehrin yaklaşık 30 metre üstünde, uçurumun içine bir yol oyulmuş: uzunluğu 180 metre kadar, genişliği 5 metre dolayında ve kenarında kayadan bir korkuluk kalıntısı var. Yolun üstündeki duvara Latince levhalar kazınmış. Bunlardan biri yerin adını veriyor — Abila. Daha uzunu, imparatorlar Marcus Aurelius ile Lucius Verus’un yolu onarttığını yazıyor.

Yukarıdaki mezarlar

Uçurumun yüzü bir amfiteatr gibi kıvrılıyor ve yukarıda kayaya oyulmuş mezarlar var; bazılarına yine kayaya oyulmuş merdivenlerle çıkılıyor. Bir mezarda beş oda ve 12 ceset nişi sayılmış. Yolun altında da su kemeri geçiyor: bir bölümü kaya içinden tünelle, bir bölümü taş levhalarla örtülü.

Neyi kaçırma

Adın kendisini. Abila ile Habil adları birbirine benzediği için burada Habil’in gömülü olduğu geleneği doğmuş ve vadinin üstündeki makam o gelenekten geliyor. İki ad kökçe ayrı, anlamları da ayrı; benzerlik tesadüf. Yine de gelenek bin yıldan eski ve yerli halk bugün de anlatıyor.

Dürüst uyarı

Burası düzenlenmiş bir ören yeri değil: bilet yok, tabela yok, bekçi yok. Yol ve mezarlar uçurumun içinde ve tırmanmak tehlikeli; aşağıdan bakmak yeterli görüyor. Vadi Barada 2016 sonu ile 2017 başında çatışma alanıydı ve köylerde hasar var. Yolun ve patikanın durumunu köyde sor, su tesisi çevresinde fotoğraf çekmeden önce izin iste.