Ummu’z-Zeytun Kalybesi

Süveyda’nın kuzeybatısında, Leca lav platosunun güneydoğu kenarında bir köy. Adı zeytinden geliyor ve konumu iki manzarayı birbirine bağlıyor: batıda Leca’nın kırık siyah kaya örtüsü, doğuda ekilen ova. Köyün eski çekirdeği bazalt taştan, damları kemer üstüne oturtulmuş taş plakalardan.

Nasıl gidilir

Şahba’nın 6 kilometre kuzeyinde, Şam–Süveyda yolu üstünde. Köy yoldan doğrudan görünüyor; eski mahalle batı yakada kalıyor ve oraya ancak yürünüyor.

Ne görülür

Roma dönemine ait yapı kalıntıları köyün eski kısmına dağılmış durumda. Öne çıkanı, geniş taş cepheli bir dinî yapı ile içindeki heykel nişleri olan oda. Kayaya oyulmuş su sarnıçları da yerinde; Leca’da su hep taşın içinde saklanmıştır.

Neyi kaçırma

Yapıda bulunan kitabeyi. Metin 282 tarihli ve binayı “kutsal kalybe” diye adlandırıyor. Kalybe, Havran’a özgü bir yapı tipi: üç yanı kapalı, önü açık, içine heykel konan tören nişi. Suriye’de bu tipin bilinen örnekleri yalnızca burada, yakındaki Şakka’da ve Hayyat’ta. Üçünü aynı gezide görmek mümkün ve tipi ancak yan yana koyunca anlıyorsun.

Köyün kendi tarihi

Yerleşim Osmanlı’nın orta döneminde bir aralık boşaldı, 1810’dan önce Dürzîler tarafından yeniden kuruldu ve Leca’daki en erken Dürzî köylerinden biri oldu. 1839’da Mısır valisi İbrahim Paşa’nın gönderdiği 100 atlılık askere alma birliği burada bozguna uğradı. Köy 1910 Havran Dürzî ayaklanmasına da katıldı.