Suriye’de acil durumda ne yapmalı

Bu sayfa aşı ve eczane anlatmıyor; onlar sağlık sayfasında. Buradaki soru daha dar: bir şey ters gittiğinde ilk üç adım ne. Suriye’de bu sorunun cevabı başka ülkelerdekinden farklı, çünkü alışık olduğun iki halka zincirde yok.

Zincir neden kısa

Birinci eksik halka konsolosluk. Britanya Dışişleri kendi vatandaşına Suriye’nin içinden konsolosluk desteği verilemediğini açıkça yazıyor ve tek muhatap olarak Londra’yı gösteriyor: +44 20 7008 5000. Başka ülkelerin durumu değişiyor, ama “nasılsa elçilik var” varsayımıyla yola çıkma.

İkinci eksik halka acil servis. Aynı kaynak ülkedeki acil hizmetlerin ağır etkilendiğini ve arandığında cevap alınamayabileceğini söylüyor. Numaralar duruyor ve sitedeki sağlık sayfasında yazılı; ama tek dayanağın olmamalı.

Geriye üç gerçek muhatap kalıyor: sigortacının yirmi dört saat hattı, kaldığın yerin sahibi ya da şoförün, ve geride bıraktığın kişi. Acil durum planı bu üçünün numarasını yanında taşımak demek.

Üstünde bulunması gerekenler

Aşağıdakiler bavulda değil üstünde duruyor. Hepsi bir sayfaya sığıyor ve bir kopyası da telefonda dursun.

• Pasaportun künye sayfasının ve vizenin fotokopisi — kimlik olarak taşınması isteniyor.
• Giriş damgasının telefonda bir fotoğrafı; otel pasaportu resepsiyonda tutabiliyor.
• Poliçe numarası ve sigortacının yirmi dört saat aranan hattı.
• Kaldığın yerin adı ve telefonu, Arapça yazılı.
• Seni tanıyan bir yerel numara: otel sahibi, şoför ya da rehber.
• Ayrı bir yerde acil nakit — kart çalışmıyor, çekim yok.

Pasaport kaybolur ya da çalınırsa

İlk adım polise gitmek ve tutanak almak; sonraki her işlem o kâğıdı istiyor. İkinci adım yanındaki fotokopiyi ve damga fotoğrafını çıkarmak — bunlar tutanağın yazılmasını hızlandırıyor.

Üçüncü adım kendi ülkenin temsilciliğini bulmak ve burada iş zorlaşıyor. Şam’da temsilciliği olmayan ülkelerin vatandaşları için yeni belge çoğu zaman komşu ülkedeki en yakın temsilcilikten çıkıyor; yani belge işlemi ile ülkeden çıkış işlemi iç içe geçiyor. Bunun bugünkü prosedürü değişken — otelin, acentenin ya da rehberin üzerinden yürütmek tek başına uğraşmaktan hızlı.

Hastalanır ya da yaralanırsan

Bir sağlık kuruluşuna yönlendirildiğin anda sigortacını ara. Bu bir formalite değil: tedavi öncesi onay alınmadığında masrafın kapsam dışında kalması olağan ve ülkedeki ödeme nakit yürüyor.

Ülkenin sağlık altyapısı savaştan ağır çıktı; hastanelerin bir bölümü çalışmıyor ve temel ilaçlarda bile aralıklı stok sıkıntısı var. Bunun pratik sonucu şu: ciddi bir durumda soru “hangi hastane” değil, “tahliye gerekiyor mu” oluyor ve bu kararı poliçen veriyor.

Küçük şeyler için eczane hızlı ve yaygın bir ilk durak. Kullandığın ilacın kutusunu göstermek, adını söylemekten iyi sonuç veriyor.

Trafik kazası olursa

Yol güvenliği ülkenin en somut risklerinden biri: bakımsız yol, yüksek kaza oranı ve gece sürüşünün ayrı tehlikesi. Bu yüzden şehirlerarası yola sabah çıkmak bir konfor tercihi değil.

Kaza olursa aracı yerinden oynatma ve polis gelene kadar bekle. Bir hukuki gerçeği önceden bilmekte fayda var: yayaya çarpan sürücünün sorumlu tutulması kuvvetle muhtemel. Yabancının direksiyonda olmaması, kendi başına bir tedbir.

Gözaltına alınırsan

Bu, ihtimali düşük ama sonucu ağır bir durum. Riskin yükseldiği yerler belli: siyasi etkinliğe katılmak, kalabalık ve gösteri, izinsiz çekim, gazetecilik ya da araştırma amaçlı çalışmak. Uyuşturucu suçlarında cezalar çok ağır — bulundurmada müebbet, kaçakçılıkta idam.

Olursa yapılacaklar kısa. Tartışma, direnme, sesini yükseltme. Telefonuna ve kameraya el konabiliyor; silinmesi istenen kareyi sil. Anlamadığın bir dilde yazılmış hiçbir kâğıdı imzalama. Birine haber verilmesini iste ve kimin aranacağını söyle — bu yüzden yerel bir numaranın ezberde ya da cepte olması gerekiyor.

Kaybolursan ya da telefonun giderse

Telefon gittiğinde kaybolan sadece cihaz değil: harita, adres, numaralar ve çeviri hep birlikte gidiyor. Tedbir bu yüzden kâğıt üzerinde: kaldığın yerin adı ve telefonu Arapça yazılı bir kartta dursun. Taksi şoförü o kartı okuyup arıyor ve iş bitiyor.

Kaybolduğunda en hızlı çözüm bir dükkâna girmek. Esnaf hem yeri biliyor hem telefonu var. Karanlıkta yön aramaktan kaçın: sokak aydınlatması elektriğe bağlı ve kesinti günlük, bu yüzden günü hava kararmadan bitirmek burada da işe yarıyor.