Suriye’de İngilizce konuşuluyor mu

Kısa cevap: yer yer, ve dağılımı düzensiz. Otel resepsiyonunda İngilizce bulunuyor, çarşının içinde çoğu zaman bulunmuyor ve ikisi arasındaki mesafe iki yüz metre. İkinci dil olarak İngilizce konuşanların sayısı bir milyonun altında tahmin ediliyor, yani nüfusun küçük bir bölümü. Ülkenin dil haritası bu sitede ayrı bir sayfada; burada tek bir soru var — sen anlaşabilecek misin.

Kim biliyor

İngilizce belli mesleklerde ve belli bir yaş aralığında toplanıyor. Otel resepsiyonisti, rehber, acente çalışanı, eczacı, üniversite öğrencisi ve genç esnafın bir kısmı konuşuyor. Halep ve Şam’daki eski şehir otellerinde durum daha iyi, çünkü orada işin kendisi yabancıyla konuşmak.

Yaş belirleyici. Otuz yaşın altındaki kuşak İngilizceye internetten ve müfredattan maruz kaldı; onun üstündeki kuşakta ikinci dil daha çok Fransızca ya da hiç. Diasporadan dönenler ayrı bir grup ve çoğu zaman en akıcı konuşanlar onlar.

Nerede hiç yok

Çarşı esnafında, garajda, dolmuşta, takside, kırsalda ve kontrol noktasında İngilizceye güvenme. Bunların hepsi işin yürüdüğü yerler, yani günün en pratik anları dil olmadan geçiyor.

Kontrol noktası ayrı bir başlık. Orada konuşan senin şoförün oluyor ve bu bir nezaket meselesi değil, işin doğru yürümesi meselesi. Kendi İngilizceni denemek yerine sakin durmak daha hızlı sonuç veriyor.

Fransızca neden hâlâ duyuluyor

Fransızca manda döneminden kalma bir katman ve bugün çok incelmiş durumda. Fransızca konuşanların sayısı beş binin altında tahmin ediliyor; yoğunlaştığı yer yaşlı kuşak, kentli aileler ve Hristiyan cemaatler. Savaş öncesinde Fransızca eğitim veren Katolik okullarında binlerce öğrenci vardı ve o okulların izi bugün de sürüyor.

Pratikte İngilizce Fransızcadan daha çok anlaşılıyor. Fransızcan varsa bir kiliseye ya da yaşlı bir esnafa denk geldiğinde işe yarayabilir; genel bir çözüm değil. Kuzeyde ve sahilde Türkçe bilen az değil, o da bölgeye bağlı.

Çeviri uygulaması: önce internet sorusu

Çeviri uygulaması çalışıyor, ama çalışması için veriye ihtiyacı var ve veri Suriye’de her yerde aynı değil. Şehirlerde bağlantı iş görüyor; şehirlerarası yolda ve kırsalda düşüyor. Yani uygulamanın en çok gerektiği yer, en az çalıştığı yer.

Çözüm basit ve yola çıkmadan yapılıyor: Arapça dil paketini çevrimdışı indir. Çevrimdışı çeviri kelime ve kısa cümlede iş görüyor, uzun ve deyimli cümlede bozuluyor.

Kamera çevirisi tabelalarda matbaa harfiyle yazılmış metni çoğu zaman okuyor. Hat, kabartma kitabe ve el yazısı karşısında takılıyor — yani tam da bir yapının kapısında merak ettiğin yazıda. Yerel hattın nasıl alındığı ve kapsamanın nerede zayıfladığı bu sitede ayrı bir sayfada.

Konuşmak yerine yazmak

Bir cümleyi söylemek yerine göstermek çoğu durumda daha hızlı. Telefondaki ekranı uzatmak yadırganmıyor ve karşındaki de aynısını yapıyor.

İki şeyi önceden hazırlamak günü kolaylaştırıyor. Birincisi kaldığın yerin adı ve adresi Arapça yazılı olarak telefonda — takside, garajda ve kaybolduğunda tek başına yeterli. İkincisi rakamlar: fiyatı söylemek yerine hesap makinesine yazmak pazarlığın en pürüzsüz biçimi ve iki taraf da bunu kullanıyor.

Beş kelimenin farkı

Arapça öğrenmek gerekmiyor. Beş kalıp öğrenmek ise gerçekten fark yaratıyor ve fark dilde değil tavırda: selamı yerel biçimiyle veren yabancı, konuşmanın geri kalanını İngilizce yapsa bile başka karşılanıyor.

İşe yarayan kalıplar selam, teşekkür, fiyat sorusu ve özür etrafında toplanıyor. Yazımı, okunuşu ve nerede söylendiği bu sitedeki ifadeler sayfasında duruyor; burada söylenecek tek şey şu — beş kalıp, bir sözlükten daha çok işe yarıyor.

Pratik karşılığı

• Otelde ve rehberde İngilizce var; çarşıda, takside ve garajda yok sayarak plan yap.
• Arapça dil paketini yola çıkmadan çevrimdışı indir; kapsama şehir dışında düşüyor.
• Kaldığın yerin adını ve adresini Arapça yazılı olarak telefonunda taşı.
• Rakamı söyleme, yaz — hesap makinesi ekranı iki tarafta da aynı şeyi söylüyor.
• Kontrol noktasında konuşmayı şoföre bırak; kendi İngilizceni denemenin sırası değil.