Rozune (Süryani orta oruç ekmeği)

Rozune, Süryani Ortodoks ailelerin Büyük Perhiz’in ortasında pişirdiği tatlı bir ekmek. Hamura un, şeker, tarçın ve tahin giriyor; parçalardan birine madeni para saklanıyor ve parayı bulana o yıl bereket düştüğü söyleniyor. Kilise takviminde 9 Mart’a, Kırk Sebaste Şehidi anmasına denk geliyor. Suriye’de bu ekmeği Cezire’nin Süryanileri yapıyor: Kamışlı’da, Haseke’de ve Kahtaniye köylerinde.

Hangi anmaya bağlı

Anma 320 yılına gidiyor. Sebaste (bugünkü Sivas) yakınında kırk Roma askeri, inançlarından dönmedikleri için donmuş bir göle çıplak bırakıldı. Rivayete göre biri dayanamayıp yakındaki hamama sığındı. Yerine, o anda Hristiyan olan pagan bir asker göle girdi. Ekmeğin içindeki gizli para bu son askeri simgeliyor.

Büyük Perhiz 40 gün sürüyor ve rozune tam ortasında pişiyor. Snack Syrian’ın Cezire’den aktardığına göre bazı evler aynı ekmeği Müjde Bayramı’nda da yapıyor.

Hamurda ne var

Un, şeker, tarçın ve tahin. Hamur mayalanıyor, bazı evlerde vanilya da giriyor. Orta boy yuvarlaklar ya da yıldız biçiminde şekillenip fırında pişiyor. Kaynaklarda ölçü yok; oran evden eve değişiyor.

Para nasıl bulunuyor

Parçalardan birine madeni para konuyor ve herkes kendi parçasını kendisi seçiyor. Parayı bulana “evimizin bereketi” deniyor ya da o kişi yıl boyu şanslı sayılıyor. Ekmekten hayvanlara da veriliyor; bir kısmı bolluk getirsin diye tarlaya ve bağa bırakılıyor.

İçine para saklanan ekmek başka yerlerde de var: Yunanların vasilopitası, Bulgarların banitsası, İrlanda’nın barmbrack’i. Rozuneyi onlardan ayıran, Büyük Perhiz’in ortasına ve bir şehitlik anmasına bağlı olması.

Kamışlı’da benzer bir Ermeni geleneği

Kamışlı’nın Ermeni aileleri de tahinli bir ekmeğe para saklıyor, ama başka bir zamanda: Noel’den önceki “küçük oruç” sırasında. North Press’e konuşan Kamışlılı bir Ermeni kadın, parayı bulanın ailenin bereketi sayıldığını anlatıyor. İki gelenek aynı şehirde yan yana yaşıyor; takvimleri ve bağlı oldukları anma ayrı.

Kliçe ve kurban ekmeğinden farkı

Kliçe, hurma ya da ceviz dolu bir bayram kurabiyesi. Kurban ekmeği yağsız ve şekersiz bir ayin ekmeği. Rozune ise tahinli ve tatlı; içinde para saklanan, orucun ortasına ait bir ekmek. Aynı bölgenin Kürt sofrasındaki mehir de buğdayla ayranın kaşık yemeği, ekmekle ilgisi yok.

Nerede yenir

Kamışlı, Haseke ve Kahtaniye köylerindeki Süryani evlerinde; diasporadaki Süryani ailelerde de. Satılık bir ürün olduğuna dair doğrulanmış bilgi yok.