Atarib

Atarib, Halep’in 25 kilometre batısında, kendi adını taşıyan ilçenin merkezi olan bir kasaba. Türkiye’deki Reyhanlı 25 kilometre kuzeybatıda. 2004 sayımında nüfusu 10657’ydi. Ortaçağ kaynaklarında el-Esarib diye geçen kasaba, Halep ile Antakya Prinkepsliği arasındaki sınırın kalelerinden biriydi ve 12. yüzyılda defalarca el değiştirdi.

Neden önemliydi

Kasaba, Halep’ten Antakya’ya giden Roma yolunun üstünde duruyordu. Arapça kaynaklar konumunu fersahla veriyor: Halep’e üç fersah; Ebla’ya, Kınnesrin’e, Ruc ovasına ve Cebel ez-Zaviye kütlesine de aynı mesafe; Antakya’ya biraz daha fazla.

Kale kaç kez el değiştirdi

Aralık 1110’da Celile Prensi Tankred surları dövdü. Halep’in Selçuklu hükümdarı Fahrülmülk Rıdvan barışı satın almak zorunda kaldı: Atarib ile Zerdana’yı Tankred’e bıraktı, üstüne yirmi bin dinar ve en iyi on Arap atını verdi. Ağustos 1119’da Mardinli İlgazi, Tuğtekin ve iki Müslüman beyle birlikte Kanlı Meydan savaşının ardından Atarib’i aldı. Bir yıl sonra İlgazi ile oğlu Süleyman arasındaki çekişmede kasaba yeniden Haçlılara bırakıldı. 1135 ilkbaharında İmadeddin Zengi; Kefertab, Maarat en-Numan ve Zerdana ile birlikte Atarib’i de fethetti. 1138’de Bizans İmparatoru II. Ioannes Komnenos Suriye seferinde kasabayı kısa bir süre ele geçirdi. Aynı yıl Halep depremi kasabayı harap etti ve Atarib ardından Müslümanların eline geçti.

Bugün ne var

Atarib’in çevre köylerin ana pazarı sayılan büyük bir çarşısı var. Haçlı ve Zengi dönemlerinin kalesinden yerüstünde ne kaldığı kaynaklarda açık değil; görmek isteyen kasabada sormalı. İç savaşta kasaba ağır hasar gördü. Kasım 2017’de çarşıya yapılan hava saldırısını BM Suriye Soruşturma Komisyonu olası savaş suçu olarak kayda geçirdi. 6 Şubat 2023 depremi de kasabada ağır yıkıma yol açtı.

Nasıl gidilir

Halep’ten batıya giden yolla 25 kilometre. Yol ve kontrol noktası durumu değişiyor; çıkmadan önce güncel durumu sor.

Neyi kaçırma

Bab Antakya ile bağını. Halep’in Antakya’ya açılan kapısından çıkan yol bu yönden geçiyordu. O kapıda başlayan yolun sınır bölümü, 12. yüzyılda Atarib’in önünde yaşandı.