Cebel Halid Helenistik Kenti

Fırat boyunca uzanan, surlarla çevrili bir Seleukos kenti. Büyük ihtimalle I. Seleukos Nikator kurdu; kent MÖ 70 dolayına kadar yaşadı, sonra terk edildi. Üstüne yeni bir kent kurulmadığı için Helenistik plan Roma ya da Bizans katmanlarının altında kalmadı. Kazılar da bu yüzden erken Helenistik bir kentin sarayını, tapınağını ve evlerini doğrudan açabildi.

Nasıl gidilir

Menbic’in kuş uçuşu 27 kilometre güneydoğusunda, Fırat kıyısında. Kalaat Necm 23 kilometre kadar uzakta. Toplu taşıma yok; Menbic’ten şoförlü araç tutuluyor. Burası bir kazı alanı ve bekçi, ziyaret saati ya da giriş düzeni hakkında doğrulanmış bilgi bulamadık. Fırat boyundaki güvenlik durumu sık değişiyor; yola çıkmadan teyit et.

Ne kadar sürer

Bir buçuk saat. Sur 3400 metre uzunluğunda ve içindeki açılmış alanlar birbirinden uzak. Saray, tapınak, palaestra ve konut adası arasında yürümek zaman alıyor.

Ne görülür

Vali sarayı kentin en erken evresinden, MÖ 3. yüzyılın başlarından. Ortasında Dor düzeninde sütunlu bir avlu var. Kazıcılara göre çevresindeki odalar kabul, ziyafet, depo ve mutfak için kullanılıyordu. Bu yorum kesin değil; kuzey kanadını konut olarak okuyanlar da var.

Kentte bir tapınak ve bir palaestra açıldı. Tapınak amphiprostylos tipinde, yani önünde de arkasında da sütunlu giriş var. Palaestra ise güreş ve beden eğitimi için yapılmış avlulu bir bina. Bir yapı adası tümüyle, ikincisi kısmen kazıldı. Kentin mezarlıkları surun dışında.

Kenti kim kazdı

Kazıları 1986’da Sidney ve Melbourne’dan Avustralyalı bir ekip başlattı; başında G. W. Clarke ve Heather Jackson vardı. Çalışma Suriye’deki siyasi durum yüzünden 2010’da durdu. Pişmiş toprak figürinler, seramik ve konut adası ayrı ciltlerde yayımlandı; 2000 ile 2010 arasındaki kazıların raporu 2016’da çıktı. Kazı arşivi Melbourne Üniversitesi’nde.

Antik adı neydi

Bilinmiyor. Yazılı kaynaklardan bilinen iki ad öneriliyor, Amphipolis ve Thapsakos; hiçbiri kesinleşmiş değil.

Neyi kaçırma

Sarayın Dor düzenindeki sütunlu avlusu. Kabul, ziyafet ve mutfak odalarının hepsi onun çevresine dizilmiş; kentin en erken yapısının planını en iyi o avluda durunca okursun.