Halep Büyük Serayı

Halep Büyük Serayı kalenin hemen güneyinde, ana girişin bitişiğinde duran hükümet konağıydı. Şehrin valisi ve belediye başkanı burada oturuyordu. Kale Meydanı’na uzun bir taş cepheyle bakıyordu ve manda döneminde Halep’te yapılan en büyük kamu binasıydı. Bugün ayakta değil.

Nerede duruyor

Yapı, sitede kayıtlı dört Halep kaydının tam ortasında: batısında Kale Meydanı ile Sultaniye Medresesi, güneyinde Otruş Camii, doğusunda Adalet Sarayı ile Yalbuga Hamamı, kuzeyinde kale. Yani kaleye çıkmak için meydanı geçen herkes serayın yerinden geçiyor; bilmeyen fark etmiyor.

Kim yaptı

Yeni bir hükümet konağı fikri, Fransız generali Henri Gouraud’nun Eylül 1920’de Halep Devleti’ni ilan etmesiyle doğdu. Ama inşaat ancak manda altındaki Suriye devleti kurulduktan sonra, 1928’de başladı ve 1933’te bitti. Tasarım Suriyeli Ermeni mimar Kegham Akgülyan’ın; yapımı bir başka Suriyeli Ermeni, mühendis Kevork Baboyan denetledi. Halep’in Ermeni yapı ustaları geleneği burada devlet ölçeğinde iş yapıyor.

Binaya ne oldu

Açılış 15 Nisan 1933’te, Belediye Başkanı Nebih Martini döneminde yapıldı. Bina hükümet konağı işlevini 2008’e kadar sürdürdü; o yıl yeni Halep Belediye Meclisi binası açıldı ve makamlar oraya taşındı. Ağustos 2014’te iç savaş sırasında yeraltından yapılan bir patlamayla neredeyse tamamen yıkıldı.

Bugün ne görülür

Yıkıntı ve etrafındaki meydan. Kale Meydanı düzenlendiğinden beri alan açık ve yürünebiliyor; serayın yerini komşularından çıkarıyorsun. Sultaniye Medresesi’nin sarı kubbesi batıda, Yalbuga Hamamı doğuda; ikisinin arasındaki boşluk bina.

Neyi kaçırma

Kaleye çıkmadan önce meydanda arkanı dön. Kalenin girişini fotoğraflayan herkes sırtını serayın yerine veriyor; oraya bakmadan meydanın neden bu kadar geniş olduğu anlaşılmıyor.