Hamevi Camii

Halep Kalesi’nin kuzeydoğu eteğinde, yüzü kaleye dönük bir Osmanlı mahalle camisi. 968/1560’ta Hacı Muhammed bin Davud en-Nuri el-Mağribi yaptırdı. Adını ise camiyi 1183/1769’da yenileyip genişleten Hasan bin Abdurrahman el-Hamevi’den alıyor. Tek başına bir yapı da değil: karşısında mektebi, güneyinde sebili, sebilin batısında türbesi olan küçük bir vakıf kümesinin merkezi. 2019 ve 2020 tarihli fotoğraflarda cami ayakta.

Nasıl gidilir

Kale meydanından kalenin çevresini dolaşan yola çıkıp kuzeydoğuya yürü; minare bu gezinti yolundan görünüyor. Cami Bayada mahallesinin ana caddesinde, Bayada Hamamı’nın hemen yanında. Aynı mahalledeki Saravi Camii birkaç dakikalık yürüyüş.

Ne kadar sürer

Yirmi dakika. Cephe ve minare sokaktan okunuyor; mektep, sebil ve türbe caminin hemen çevresinde.

Ne görülür

Sokağa bakan uzun duvar kesme taştan, üst sırasında demir parmaklıklı kemerli pencereler var. Yandaki alçak duvara kör kemerler işlenmiş. Sıvalı kubbe duvarın arkasından yükseliyor. Minarenin gövdesi silindirik taş, şerefesi kafesli. Minareyi 1769’daki yenilemede Hasan el-Hamevi yaptırdı; 1292/1875’te ona yıldırım düştü.

İçeride geniş bir avlu açılıyor. Kuzeyinde, bir kısmı vakfa ait bir fırının üstüne binen geniş bir seki uzanıyor; sekinin doğusunda iki oda var. Abdesthane hicrî 1285 dolaylarında kapının önüne, merdivenin başına alınmış. Caminin ilk bânisi Muhammed en-Nuri doğu tarafta gömülü.

Vakıf kümesi

Hamevi ailesinin hayrı caminin dışına taşıyor. Karşıdaki Hamevi Mektebi de 968’de kuruldu ve Hasan el-Hamevi onu da yeniledi. Güneydeki Hamevi Sebili bitkisel motiflerle süslü; sebilin batısında Hamevi Türbesi duruyor. Yakındaki sabunhane de vakfın geliriydi. Mahallenin adı zanaattan geliyor: Arapçada “bayyad”, bakır kapları kalaylayan usta demek.

Neyi kaçırma

Sebilin cephesindeki bitkisel süsleme. Cami önünde durup yalnızca minareye bakan, güneydeki bu küçük yapıyı ve batısındaki türbeyi görmeden ayrılıyor.

Bugünkü durum

Aralık 2019 ve Kasım 2020 tarihli fotoğraflar caminin ayakta olduğunu gösteriyor. İç mekânın, mektebin ve sebilin bugünkü hâline dair tarihli bir kayıt bulamadık; kapının açık olup olmadığını mahallede sormak gerekiyor.