Tell Halula: Menbic Yakınında Neolitik Höyük

Tell Halula, Fırat’ın sağ yakasında, Menbic’in 25 kilometre kuzeybatısında 8 hektarlık bir Neolitik höyük. Burada yaklaşık MÖ 7750’den MÖ 6780’e kadar bir köy yaşadı. Höyüğü tanınır kılan, bir evin tabanına çizilmiş kadın figürleri: Orta Doğu’da bilinen en eski insan resimleri arasında sayılıyorlar. Burası bir kazı alanı; ziyaretçi düzenine dair bilgi yok.

Nerede

Höyük Halep’in yaklaşık 105 kilometre doğusunda, Fırat’a inen Vadi Fars ile Vadi Ebu Galgal arasında, 349 metre rakımda. Yakınında aynı adı taşıyan Halula mezrası var. Höyüğün kendisi için doğrulanmış bir koordinat bulamadığımızdan haritada pin vermiyoruz.

Kazılar ne buldu

1991’den beri Barselona Özerk Üniversitesi’nden Miquel Molist’in yönettiği İspanyol heyeti höyükte çalışıyor. Açılan alan yaklaşık 2500 metrekare, yerleşim birikintisi 8 metre kalınlığında. Kazıcılar 40 yerleşim katı ayırdı: 1-20 arası orta Çanak Çömleksiz Neolitik B (PPNB), 21-34 arası geç PPNB, 36-37 ise Halaf dönemi. PPNB, çiftçiliğin yerleştiği ama çömleğin henüz yapılmadığı evre.

Evler ve gömüler

Üç ila beş odalı 21 dikdörtgen ev bulundu. Bunlardan dokuzunun kireç sıvalı tabanının altında en az 107 kişi gömülüydü. Ölüler evin içinde, yaşayanların bastığı tabanın altında yatıyordu.

En eski insan resimleri

Evlerden birinin tabanında kadın figürleri çizili. Bu resimler Orta Doğu’da bilinen en eski insan tasvirleri arasında gösteriliyor. Buluntular arasında sapında kireç sıvası izi taşıyan Byblos tipi ok uçları da var.

Neyi kaçırma

Çömleğin ortaya çıkışı. Höyüğün seramik dizisi MÖ 7. binyılın başında başlıyor; yani aynı yerde çömleksiz evlerden çömlekli katmanlara geçiş izlenebiliyor. Tell Halula’yı yalnızca resimleriyle bilen, bu geçişi çoğu zaman gözden kaçırıyor.