Halep’te bir gün: kaleden Cdeyde’ye altı durak

Halep’in eski şehri iki uçlu. Bir ucunda höyüğün üstündeki kale duruyor, öbür ucunda 1420 dolayında sur dışına kurulan Cdeyde mahallesi. Bu rota ikisini bir günde birleştiriyor: 2700 metre yürüyüş, altı durak ve aradan geçen kapalı çarşı. Yokuş yalnızca başta — kaleye sabah çıkılıyor, gerisi düz.

Yol

Kaleden başla. Rampa dik ve gölgesiz, sabah erken çıkmanın sebebi bu. Surların üstünden çarşı çatıları, Ulu Cami’nin avlusu ve yeniden çatılan mahalleler tek düzlemde görünüyor. Aşağı inince batıya yürü: 700 metre sonra Sabun Hanı, çarşının doğu ucunda. Sabun burada tezgâh tezgâh satılıyor ve bir kalıbı ikiye ayırınca dışı altın, içi yeşil çıkıyor. Sonra çarşının ana koluna gir ve batıya devam et, 300 metre; ana eksende yürüyen çoğu ziyaretçi han avlularını hiç görmüyor, ara sokaklara sap. Çarşıdan kuzeybatıya çıkınca 700 metre sonra Bab el-Ferec Meydanı geliyor. Ortasındaki 28 metrelik saat kulesi 1898’de dikildi. Buradan kuzeydoğuya, sur dışına yürü: 700 metre sonra Sahat el-Hatab, Cdeyde’nin 2500 metrekarelik taş döşeli meydanı. Son bacak kısa. Meydanın kuzeyinden el-Kayali sokağına gir; Beyt Gazale 250 metre ileride ve karşı cephedeki ahşap cumbalar iyi bir işaret.

Zamanlama

08:30 kale: giriş 1500 SYP, rampa henüz serin. 10:30 Sabun Hanı, tezgâhlar yeni açılırken. 11:30 çarşı ve buraya iki saat ayır — bir uçtan bir uca durmadan yürümek yarım saat sürüyor ama kimse öyle geçmiyor. 14:00 Bab el-Ferec. Kule akşam aydınlatılıyor; gündüz de dört kadranına bak, karşılıklı ikisi alaturka, ikisi alafranga saate ayarlıydı. 15:30 Sahat el-Hatab, 16:00 Beyt Gazale. Dönüşte meydandan bir daha geç: mahalle akşamüstü ortadaki ağacın dibinde toplanıyor.

Dikkat

Çarşının onarımı sürüyor ve hangi kolun açık olduğu değişiyor; girmeden sormak yön aramaktan hızlı. Beyt Gazale’nin düzenli ziyaret saati yok, orada da onarım devam ediyor — kapalıysa sokak cephesi ve kapı yine de görülüyor. Kale rampası gölgesiz ve içeride düz tabanlı ayakkabı işe yarıyor. Sabun alacaksan defne oranını sor; satıcı her kalıba aynı cevabı veriyorsa başka tezgâha bak. Yaz öğleninde çarşı serin kalıyor ama meydanlar kalmıyor, açık alan duraklarını sabaha ve akşamüstüne ayır.