Suriye Balı ve Suriye Arısı

Bal Suriye kahvaltısında tek başına gelmiyor. Kaymağın, tahinin ve reçelin yanında duruyor ve ekmekle alınıyor. Kavanozun arkasında ise bölgeye ait bir alt tür var: Suriye arısı. Yayılışı kuzey Suriye’den Lübnan’a, oradan Filistin’e ve Şeria Vadisi’ni aşıp Ürdün’e uzanıyor.

Sofradaki yeri

Kahvaltı tepsisinin tatlı köşesi kaymak, tahin, reçel ve baldan kuruluyor. Bal çoğu zaman tahinle karıştırılıp ekmeğe sürülüyor; ikisi birlikte tek başına baldan daha az tatlı geliyor. Aynı tepsiye zeytin ve zaater de giriyor, yani balın işi öğünü bitirmek değil dengelemek.

Suriye arısı nedir

Bölgenin kendi bal arısı, adıyla Apis mellifera syriaca. Arıcılar iki yerli ırktan söz ediyor. Seyyâfî küçük, çok oğul veren ve sert mizaçlı; peteğini kovan ağzına paralel örüyor ve onu ötekinden ayıran ilk işaret bu. Fenâmî daha iri, siyaha çalan, işçilerinin karnı gri tüylü; daha uysal ve arıcılar arasında daha makbul.

Neden ticari arıcılık onu bırakıyor

Sebepler açık: verim düşük, oğul verme eğilimi yüksek, mizaç sert. Bu yüzden bölgeye İtalyan ve Karniyol ana arı düzenli olarak ithal ediliyor. Buna karşılık yerli arının kendine ait bir alışkanlığı var; kovanda ana arı gittiğinde birden fazla bakire ana arıyı canlı tutuyor ve yenisi çiftleşene kadar bekletiyor. Kovan böylece anasız kalmıyor.

Yerli arının direnci

Bırakılma sebepleri kadar bırakılmama sebepleri de kayıtlı. Eşek arısı ve arı kuşu saldırısında işçiler kovandan çıkmıyor; avlanmayı reddederek kaybı düşürüyorlar. Kolonileri polen böceğinden büyük ölçüde temiz kalıyor ve aynı bölgedeki İtalyan arısı kolonileriyle karşılaştırıldığında fark görülüyor. 2013 tarihli bir çalışmada temizlik davranışı Avrupa kökenli Karniyol arısının torunlarıyla benzer bulundu.

Kavanozu alırken

Pazarda beledi iddiası yaygın, ama tek başına kanıt değil. Sorulacak şeyler somut: hangi bölgeden, hangi mevsimden, kimin kovanından. Kaynağını söyleyen dükkândan ya da doğrudan arıcıdan almak en sağlamı, çünkü şurup katkısı bal piyasasının bilinen sorunu ve kavanoza bakarak ayırt edilmiyor.