Amude Mar İlyas Süryani Ortodoks Kilisesi

Mar İlyas Kilisesi, Amude’nin Süryani Ortodoks kilisesi ve Cezire’deki en eski Süryani kiliselerinden biri. Kökeni 1902’ye uzanıyor; resmî açılışı kaynaklara göre 1927 ya da 1928. Kilise 40 yıldan uzun kapalı ve harap kaldı, sonra restore edildi ve 20 Temmuz 2017’de yeniden açıldı. O günden beri her 20 Temmuz’da Mar İlyas bayramı ayini burada kılınıyor.

Kiliseyi kimler kurdu

Birinci Dünya Savaşı yıllarındaki kıyımlardan sonra Mardin ve Tur Abdin’den gelen Süryani ailelerin Amude’de yaptığı ilk kiliselerden. İlk bina kerpiçti; North Press’e konuşan bir tanık, binanın kara ve yağmura dayanmadığını anlatıyor. Kaynaklar tarihte bir yıl ayrılıyor: North Press 1928 diyor, SyriacPress 1927 diyor ve kökeni 1902’ye götürüyor.

Neden kapandı

Cemaati 1958-1960 kuraklığının ardından gelen göç eritti. Aynı tanık o yıllarda Amude’de 400’den fazla Hristiyan aile olduğunu söylüyor. Kilise ardından 40 yıldan uzun kapalı kaldı ve harabeye döndü. İngilizce Vikipedi’ye göre 2017’de kasabada tek bir Asuri aile kalmıştı.

Nasıl yeniden açıldı

Süryani Ortodoks Cezire ve Fırat Metropoliti Maurice Amsih kiliseyi restore ettirdi ve 20 Temmuz 2017’de, Mar İlyas bayramında yeniden açtı. Tanığın hatırasına göre kilisenin içi 30 metre uzunluğunda ve 13 metre genişliğinde, dış avlusu yaklaşık 50 metreye 44 metre. Bunlar resmî ölçü değil, bir kişinin aktarımı. Bayram ayini artık her yıl tekrarlanıyor ve Amude’den göçmüş aileler için bir buluşma günü oluyor. Mayıs 2026’da Süryani Ortodoks Patriği II. İgnatius Afrem kiliseyi ziyaret etti.

Ziyaret edilebilir mi

Kilise ayakta ve kullanımda, ama ziyaret saatleri için yayımlanmış bilgi yok. Kasabada kalan Hristiyan sayısı çok az olduğu için kapı bayram günü dışında kapalı olabilir. Bölgenin yönetimi 2026’nın başında değişti ve bugünkü ziyaret koşulları bağımsız bir kaynakla doğrulanamadı. Gitmeden önce Süryani Ortodoks cemaatine sormak gerekiyor.

Neyi kaçırma

Tell Mozan. Antik Urkeş’in höyüğü Amude’nin hemen yanında; kilise ile höyük aynı gün içinde görülebilecek kadar yakın.