Kamışlı’dan Mallowan’ın höyüklerine: Çağar Bazar’dan Tell Brak’a bir gün

Max Mallowan 1935 ile 1937 arasında Çağar Bazar’da üç kazı mevsimi geçirdi ve 1937’de Tell Brak’ı kazmaya başladı. Dört duraktan ikisi onun. Karısı Agatha Christie bu mevsimlerde ekipteydi; Habur’daki yılları sonradan Come, Tell Me How You Live adlı anı kitabında anlattı. Bu rota o iki höyüğü, Rus ekibinin kazdığı Tell Hazna ve İtalyan ekiplerinin kazdığı Tell Barri ile birleştiriyor. Dördü de Yukarı Habur ovasında, Kamışlı’nın güneyinde ve güneybatısında. Tur Kamışlı’dan çıkıp yine oraya dönüyor ve yaklaşık 144 kilometre tutuyor.

Yol

Kamışlı’dan güneybatıya, Amuda yönüne çık. Çağar Bazar Vadi Dara kıyısında, Amuda’nın 25 kilometre güneyinde; Kamışlı’dan yolla 42 kilometre, son bölüm tarla yolu. Oradan güneye, Hazna köyünün yanındaki Tell Hazna’ya 27 kilometre. Hazna’dan doğuya 19 kilometre gidince Tell Brak’a varıyorsun; höyük ovadaki tek yükselti olduğu için uzaktan görünüyor. Tell Barri, Brak’ın kuzeyinde, Cağcağ kıyısında; yolla 14 kilometre. Barri’den Kamışlı’ya dönüş 42 kilometre.

Zamanlama

07:00’de Kamışlı’dan çık, 07:45’te Çağar Bazar’da ol. Burada ayakta yapı yok, 45 dakika yeter; tepeden iki yükseltinin arasındaki ovaya bak. 09:30 dolayında Tell Hazna’ya var ve bir saat ayır. 11:00’de Tell Brak’ta ol: günün en uzun durağı burası, iki saat. Önce kuzeydoğu yamacındaki Naram-Sin yapısı, sonra tepedeki HH alanı. 13:30 civarı Tell Barri’ye geç; tepeye çıkmak yirmi dakika, ziyaretin tamamı bir buçuk saat. 15:00’te dönüşe geç, 16:00’da Kamışlı’dasın.

Dikkat

Tell Brak çevresinin idaresi 2026 başında değişti ve Tell Hazna’ya bugünkü erişim doğrulanamadı. Tell Brak’ta bekçi var ama düzenli bir ziyaret düzeni yok; Tell Barri’de ne bekçi ne işaret var. Yola çıkmadan yolların ve alanların durumunu Kamışlı’da sor. Barri’de tepeye çıkmadan önce köyde sor ve patikadan ayrılma. Gölge yok. Duvarlar kerpiç: üstüne basma, kazı çukurlarının oyulmuş kenarlarına yaklaşma. Çağar Bazar’ın çevresi ekili tarla; köyden birine sormadan tarlaya girme, yerden seramik toplama. Buluntuların çoğu höyüklerde değil: Çağar Bazar’ınkiler Londra’da, Tell Barri’ninkiler Halep’e taşındı. Çağar Bazar Türkiye sınırına yaklaşık 14 kilometre uzakta, ama rota Resulayn–Tell Abyad şeridinin doğusunda kalıyor. Gece sürme, kontrol noktalarında fotoğraf çekme; güzergâhta yemek molası verilecek bir yer yok.