Safan Baraj Gölü ve Hayaka Doğa Koruma Alanı

Safan Baraj Gölü, Malikiye’nin (Derik) batısında, Safan Nehri üzerine kurulan yüzey barajının arkasında oluşmuş yapay bir göl. Yanındaki köyün adıyla Hayaka Gölü de deniyor. Göl yaklaşık 48-49 milyon metreküp su tutuyor ve Kamışlı’nın içme suyuna gidiyor; göl ile nehir yatağı doğa koruma alanı. Türkiye sınırına 3 kilometre uzakta ve bugünkü erişim bağımsız bir kaynakla doğrulanamadı.

Nerede

Hayaka köyü Malikiye’nin 11 kilometre batısında, sınırın 3 kilometre güneyinde, gölün kuzeybatı ucunda duruyor. Baraj gövdesi gölün doğu ucunda.

Su nereden geliyor

Safan Nehri Türkiye’de doğuyor ve Firdevs köyünde Suriye’ye giriyor. Yolda pınarlar ve sel dereleriyle besleniyor; toplam 45 kilometre akıp Semalka’da Dicle’ye dökülüyor. Hayaka’daki baraj bu yolun üstünde, suyu da Kamışlı’nın içme suyuna ve sulamaya ayrılıyor.

Göl ne kadar doluyor

Derik su dairesi barajın kapasitesini 48-49 milyon metreküp olarak veriyor. 2020 ve 2021 yağışlarında göl azami seviyeyi aştı ve su savaktan taştı. Aynı havzada iki küçük baraj daha var: Hakmiye yaklaşık 6-7 milyon metreküp, Burze dört ile dört buçuk milyon metreküp arası su tutuyor. 2021’de Burze barajının gövdesinde çatlaklar raporlandı ve yanından araç geçişi yasaklandı.

Kıyıda ne var

Koruma alanının büyük kısmı göl kıyısındaki kavaklık; harita kayıtları alanı 200 hektardan geniş gösteriyor. Kuş ya da bitki türleri için yayımlanmış bir liste bulunamadı. Göl kıyısı Derik halkının bahar ve yaz mesire yeri. 21 Ağustos 2026’da Hayaka barajında 70 kişinin katıldığı bir olta balıkçılığı yarışması yapıldı. Derik su idaresi üreme döneminde nehirde ve barajlarda avlanmayı yasaklıyor.

Yol ve erişim

2024 tarihli bir haber köye giden yolları bozuk diye anlatıyordu. Ağustos 2026’da Derik-Semalka yolu yapım hâlindeydi; toz ve geçici kesinti beklenebilir. Bölgenin yönetimi 2026’nın başında değişti ve kıyıya bugünkü erişim bağımsız bir kaynakla doğrulanamadı. Bu alan için tarihli bir mayın ya da patlamamış mühimmat raporu bulunamadı; sınır şeridine ise hiç yaklaşmamak gerekiyor.

Neyi kaçırma

Gölün kuzeybatı ucundaki kavaklığı, Hayaka köyünün yanında. Harita kayıtları koruma alanını orada işaretliyor ve alanın büyük kısmını bu kavaklık oluşturuyor.