Tell Muhammed Diyab

Tell Muhammed Diyab, Kamışlı’nın güneydoğusunda, Kahtaniye’nin yaklaşık 12 kilometre güneyinde geniş bir höyük. Toplam alanı 50 hektar kadar, ana tepesi 12 hektar. Fransız ekip 1987’den itibaren burada çalıştı; ekipten Dominique Charpin kenti, Mari arşivlerinde adı geçen Apum ülkesinin kentlerinden biri sayıyor. Ziyaretçinin göreceği şey kerpiç ve toprak; höyüğün hikâyesi kazı raporlarında. Bugün gidilip gidilemeyeceği doğrulanamadı.

Nerede

Habur üçgeninin doğusunda, Tell Leilan’ın 7 kilometre güneydoğusunda. Tell Leilan, Apum ülkesinin başkenti Şubat-Enlil’di. Höyüğün yanında aynı adı taşıyan Muhammed Diyab köyü var; idari olarak Kamışlı ilçesine bağlı Kahtaniye nahiyesinde. Konumu için birbirinden bağımsız ikinci bir kaynak bulunamadığından sayfada harita yok.

Kim kazdı

Kazılar 1987’de Jean-Marie Durand’ın yönetiminde başladı; ekipte Louis Bachelot, Corinne Castel, Dominique Charpin ve Martin Sauvage vardı. 2005’ten itibaren kazıyı Christophe Nicolle yönetti ve yayımlanmış son sezon 2010 sonbaharı. Bertille Lyonnet’in yüzey araştırması en canlı dönemleri gösteriyor: MÖ 3. binyıl, MÖ 2. binyılın ilk yarısı ve Selevkos-Part dönemi. Son dönemde yerleşim A ve B tepelerinin eteklerine inmiş; tepelerde muhtemel bir kale ve çukurlar kalmış.

Kazıda ne çıktı

A tepesinde MÖ 2. binyılın ilk yarısına, Eski Cezire II dönemine ait bir konut kesimi ve kerpiçten çift sur açıldı. Aynı tepenin muhtemelen dinî kesiminde bir tapınak dizisi bulundu: ilk tapınak yapıldı, genişletildi, bir süre terk edildi, birkaç tapınak olarak yeniden kuruldu ve sonunda tamamen bırakıldı. Habur döneminde alanda dört ayrı yerleşim çekirdeği oluştu (Nicolle, 2014).

Orta Asur katında, MÖ 13. ve 12. yüzyıla ait ev bağlamında, yakılmış ölülerin küllerini taşıyan küplerle toprağa gömülmüş ölüler yan yana çıktı. Bunlar Yukarı Mezopotamya’da ölü yakmanın bilinen en erken örnekleri arasında (Sauvage, 2005). Kerpiç tonoz kullanımı, kanalizasyon ağı, bir 3. binyıl mezarı ve Amorit dönemine ait bir savaşçı mezarı üzerine de yayınlar var.

Neyi kaçırma

Bir Eski Asur silindir mührünün anlattığını. Corinne Castel 1990’da bu mühre dayanarak kentin, Kapadokya’ya giden Asurlu tüccarların yolunda bir durak olduğunu öne sürdü. Anadolu ile Asur arasındaki kervan ticaretinin bu ovadan geçtiğine dair küçük ama somut bir iz; mühür höyükte değil, ama yolun izi burada.

Bugünkü durum

Doğrulanamadı. Son bir yıldan höyüğe özgü bir kaynak yok. Yayımlanmış son kazı sezonu 2010’da; açık hendeklerin bugünkü hâli bilinmiyor. Arapça Vikipedi’deki köy maddesine göre çevredeki köyün idaresi Ocak 2026’da değişti. Höyüğe özgü tarihli bir kaçak kazı ya da patlamamış mühimmat raporu bulunamadı; bu, riskin olmadığı anlamına gelmiyor. Bu sayfa bir ziyaret önerisi değil.