Batuta Ölü Şehri

Sim’an Dağı’nda, Fafertin’in batısında yüksek bir zemine yayılmış bir Ölü Şehir. Batuta 4. yüzyılda kuruldu; 6. yüzyıla gelindiğinde iki kilisesi ve on ikiden fazla taş binası vardı. Köyün ortasındaki bazilikanın güney sütun dizisi bugün de ayakta ve sütun başlıklarının her biri başka bir üslupta oyulmuş. Köy 2011’de Kuzey Suriye’nin Antik Köyleri kapsamında UNESCO Dünya Mirası listesine girdi.

Nasıl gidilir

Halep’ten Afrin yoluyla Sim’an Dağı’na çıkılıyor. Batuta, Fafertin’in iki kilometreyi biraz aşan mesafede batısında; Surkanya da doğu tarafta kalıyor. Mar Semaan’daki Aziz Simeon Kilisesi kuş uçuşu beş kilometreye yakın. Toplu taşıma yok. Halep’ten şoförlü araç tutuluyor ve sürücünün köyü değil kalıntıyı bilmesi gerekiyor.

Ne kadar sürer

Bir saat. Kalıntılar geniş bir alana dağılmış: merkezdeki bazilika, 40 metre güneyindeki iki katlı ev ve 100 metre güneydoğudaki küçük kilise arasında yürüyerek dolaşılıyor. Fafertin ve Surkanya ile aynı yarım güne sığıyor.

Köy neden tepede

Batuta, vadiye ve yamaçlara dağılmış köylerin ortasında yüksek zeminde duruyor. Bu konum onu Sim’an Dağı’nı geçen yolların kavşağı yaptı ve o yollardan geçen yük zeytinyağıydı. Kireçtaşı yaylasındaki öteki köyler gibi Batuta’nın taş binaları da bu ticaretin parasıyla yükseldi. Bazı binaların üstünde tarih taşıyan yazıtlar var.

Ne görülür

Ana kilise 4. yüzyıldan, yarım daire apsisli ve sütunlu bir bazilika. Güney yüzünde iki ana giriş var. Dikdörtgen pencereler ve duvardan dışa taşan destek taşları dönemin kilise mimarisinin tanıdık işaretleri. Nef beş açıklıklı ve iki yanında yan nef vardı; bugün yalnız güney sütun dizisi ayakta.

Batı ucunda payeli bir revak, doğu duvarında ise buradan geçen hacıların kazıdığı yazılar duruyor. Kilise 5. yüzyılda yeniden yapıldığında nefin ortasına bir bema eklendi. Din adamlarının oturduğu bu yükseltilmiş taş kürsü hâlâ yerinde.

Kilisenin 40 metre güneyinde iki katlı bir bina var, büyük ihtimalle bir konut. Zemin katında süslü bir adak korkuluğu korunmuş. 100 metre güneydoğuda, köyün kenarına yakın ikinci kilise daha küçük: bir nef ve kare bir apsis. Güney ve batı kapılarını koruyan sütunlu sundurmalar yakın zamanda çöktü. Güney sundurmasının saçaklık parçaları yerde duruyor ve üstlerinde bir madalyon ile yaprak bezemesinin bir kısmı seçiliyor.

Bugün ne durumda

Batuta, Halep’in kuzeybatı kırsalında. Kalıntıların arasında tarla ve ağıl olabilir; bir avluya girmeden önce seslen. Kırsalda patlamamış mühimmat bildirilen bir risk: patikadan çıkma, yerde duran metal parçalara dokunma. Bölgedeki durum sık değişiyor, yola çıkmadan güncel bilgi al.

Neyi kaçırma

Güney sütun dizisinin başlıkları. Aynı sıradaki başlıklar dört ayrı üslupta: volütsüz bir Korint başlığı, bir Suriye İon başlığı, bir Dor-Toskana başlığı ve dört yüzlü bir İon başlığı. Uzaktan hepsi birbirine benziyor; sütunların önünden yavaş yürü ve her birine ayrı bak.