Burc es-Sabi Gözetleme Kulesi

Tartus–Lazkiye otoyolunun hemen yanında, Marqab Kalesi’nin 2 km batısında, yaklaşık 25 m yüksekliğinde ve 300 m uzunluğunda bir tepenin üstünde duran kare bir kule. Bazalt taştan, iki katlı; duvarlarında okçu mazgalları açılmış. Haçlılar onu Marqab’ın savunmasını tamamlamak ve kalenin kıyıdaki küçük limanını korumak için kullandı.

Nasıl gidilir

Kule, Baniyas’ın güneyinde sahil otoyolundan görünüyor; Marqab’a çıkan yolun deniz tarafında kalıyor. En mantıklısı onu kale ziyaretiyle birleştirmek. Tepenin otoyola bakan yamacı 2012’de kaydı, bu yüzden otoyol kenarına araç bırakmak iyi fikir değil.

Kule neden burada

Marqab denizden 2 km içeride, yüksek bir burnun üstünde. Kaleyle kıyı arasındaki boşluğu bu kule kapatıyordu: limana yanaşan tekneleri gören nokta oydu. Fransızca kaynaklar Marqab’dan kuleye kadar inen bir surdan söz ediyor; bu surun bugün ne kadarının izlenebildiği kaynaklarda açık değil.

Ne zaman yapıldı

Kesin bir yıl vermek zor. Arapça ve Fransızca kaynaklar hem “11. yüzyıl” hem de “Marqab’dan yaklaşık 200 yıl sonra” diyor; oysa Marqab’ın ilk kalesi de 11. yüzyıla tarihleniyor, yani iki bilgi birbirini tutmuyor. Güvenle söylenebilen şu: kule Haçlılar döneminde Marqab’a bağlı bir gözetleme noktasıydı.

Onarımlar ve kayan yamaç

Tartus Eski Eserler Müdürlüğü 1990’larda duvarlardaki iki büyük gediği kapattı. 2001’deki restorasyonda kuzey ve doğu duvarları, kemerler ve çatı onarıldı, kuleye paratoner takıldı. Nisan 2012’de otoyol yanındaki yamaçta kayma olunca kuleyi taşıyan tepeye istinat duvarı yapılmasına karar verildi. Altı ay sonra iş hâlâ başlamamıştı; sonrasında ne olduğu kaynaklarda geçmiyor.

Neyi kaçırma

Adın hikâyesi. “Sabi” Arapçada oğlan demek ve iki yerel anlatı var. Birinde kıyı krallarından birinin oğlu, babasının Marqab’ını taklit edip bu kuleyi yaptırıyor. Ötekinde Marqab anne, kule onun oğlu. 2001’deki restorasyon tuhaf bir buluntu da çıkardı: mavi bir havuzda kahverengi bir balık gösteren bir levha.