Şeyh Salih el-Ali Türbesi ve Müzesi

Şeyh Bedir, Tartus’un dağlık iç kesiminde, denizden 536 metre yükseklikte bir kasaba. Kasabaya bakan tepede, Aralık 1918’de sahil dağlarında Fransız işgaline karşı isyanı buradan ilan eden Salih el-Ali’nin türbesi duruyor. Türbenin yanında isyanın müzesi ve törenlerin yapıldığı bir meydan var. Kompleks bağımsızlıktan sonra dikilmiş bir anıt; buraya gelen kişiyi mimari değil, bir isyanın hikâyesi çekiyor.

Salih el-Ali kimdi

Salih el-Ali 1883’te Şeyh Bedir’de doğdu; bazı kayıtlar doğum yılını 1884 veriyor. Aralık 1918’de bir grup yerel ileri gelenle birlikte Fransızlara karşı isyanı kasabadan ilan etti. Fransız birlikleri 1919 başında köyü topa tuttu ve Kasım 1920’de köye girdi. Ocak 1921’de, o sırada Güney Anadolu’da Fransızlarla savaşan Mustafa Kemal’e silah isteyen bir mektup yazdı. Mektup bugün Ankara’daki ATASE askerî arşivinde saklanıyor.

General Gouraud 1922’de genel af ilan edince evine döndü ve ölümüne kadar siyasete karışmadı. Bağımsızlıktan sonra, 17 Nisan 1946’daki Tahliye Bayramı kutlamalarında Cumhurbaşkanı Şükrü el-Kuvvetli’nin onur konuğu oldu; Suriye bu günü son Fransız askerlerinin ayrılışı olarak anıyor. 13 Nisan 1950’de Tartus’ta öldü.

Nasıl gidilir

Şeyh Bedir’e Tartus’tan iç kesime çıkan dağ yoluyla gidiliyor; Kalaat el-Kahf kasabanın birkaç kilometre kuzeyinde kalıyor. Türbe kasabaya tepeden baktığı için yukarı çıkış kasabanın içinden. Kasaba girişine Salih el-Ali’nin büyük bir heykeli dikilmişti; heykelin bugünkü durumu doğrulanmadı. Kesin konum bu sayfada haritaya işlenmedi, çünkü elimizdeki tek iz ikinci bir kaynakla doğrulanamadı. Kasabada sormak en kestirme yol.

Ne görülür

Kompleks üç parçadan oluşuyor: türbe, isyan müzesi ve türbe meydanı. Müzenin koleksiyonuna dair yayımlanmış bir liste bulamadık; resmî ziyaret haberleri yalnızca müzenin gezildiğini ve bir belgesel gösterildiğini yazıyor. Neyin sergilendiğini yerinde görmek gerekiyor.

Nisan festivali

Tartus Valiliği her yıl 17 Nisan Tahliye Bayramı’na yakın günlerde burada Şeyh Salih el-Ali Festivali düzenliyor. Festival 2019’da 22. kez, üç gün boyunca yapıldı; 2022’de 24. yılına ulaştı. Programda türbe ziyareti, müze gezisi, el sanatları ve resim sergileri ile bir şiir akşamı vardı; 2022’deki sergiye 25 ressam katıldı. En yakın tarihli iz 19 Nisan 2026: valinin katıldığı törende müze gezildi, bir belgesel gösterildi, türbe ziyaret edilip şeref defteri imzalandı.

Ne zaman gidilir

Nisan ortası, festival günleri: meydan kalabalık ve resmî programda müze gezisi de var. Yılın geri kalanında ziyaret saatleri ve giriş koşulları doğrulanmadı; yola çıkmadan Tartus’ta teyit etmek gerekiyor.

Neyi kaçırma

Türbe meydanından aşağıya, kasabaya bak. Fransız toplarının 1919’da hedef aldığı köy, aşağıda gördüğün kasabanın çekirdeği. Birkaç kilometre kuzeydeki Kalaat el-Kahf aynı geziye sığıyor.