Dabık (Mercidabık)

Dabık, Halep’in 40 km kuzeydoğusunda, Türkiye sınırının 10 km güneyinde bir köy. Adını tarihe yazdıran köyün kendisi değil, yanındaki ova: Mercidabık, yani “Dabık çayırı”. 24 Ağustos 1516’da Yavuz Sultan Selim’in ordusu burada Memlûk Sultanı Kansu Gavri’nin ordusunu yendi. Bu, 1517’de Memlûk Sultanlığı’nın sonunu getiren savaşın belirleyici çarpışmasıydı.

Nerede

Köy idari olarak Azez ilçesinin Ahterin nahiyesine bağlı. Güneybatısında Mare, kuzeybatısında Sevran, güneydoğusunda Ahterin kasabası var. 2004 sayımında nüfusu 3364’tü. Köyün hemen kuzeyinde Tell Dabık adlı bir arkeolojik höyük de bulunuyor.

Savaştan önce Dabık neydi

Halife Süleyman bin Abdülmelik döneminde (715-717) Dabık, Bizans sınırına yakın konumuyla kuzey Suriye’deki ana Emevî ordugâhı oldu. 13. yüzyılın başında buraya gelen coğrafyacı Yâkūt el-Hamevî, köyün yanında yeşil ve güzel bir çayır olduğunu yazdı. Emevî ordusu, Konstantinopolis’e kadar uzanması planlanan seferden önce bu çayırda konaklamıştı. Seferi yöneten Halife Süleyman’ın mezarı da buradaydı; türbe 2014’te IŞİD tarafından yıkıldı.

24 Ağustos 1516’da ne oldu

Memlûk ordusu 20 Ağustos’ta Mercidabık ovasında ordugâh kurdu ve Osmanlı ordusunu bekledi. Sultan Kansu Gavri merkezdeydi. Sağ kanadı Şam valisi Sibay, sol kanadı Halep valisi Hayır Bey yönetiyordu. Hayır Bey ise gizlice Osmanlı tarafına geçmişti.

İlk saatlerde Sibay’ın kıdemli Memlûk birlikleri karşıdaki Osmanlı kanadını geri çekilmeye zorladı ve birkaç top ele geçirdi. Sonra Memlûk saflarında bir söylenti yayıldı ve savaşın yönü döndü. Sultan savaş alanında öldü. Osmanlı zaferi Selim’in ordularına bütün Suriye’yi açtı; ertesi yıl Mısır da alındı.

Savaş nasıl resmedildi

Mercidabık, Osmanlı minyatürlerinde birden fazla kez çizildi. Şükrî-i Bitlisî’nin 1524 tarihli Selimnâme’sinde savaşa ayrılmış bir sahne var. Paris’teki Fransa Milli Kütüphanesi’nde duran bir Tâcü’t-Tevârih nüshası da savaşı tek sayfada gösteriyor: karşı karşıya atlılar, üstte borazancılar ve sahnenin ortasına yazılmış “Mercidabık sahrası” notu.

Ad neden bugün de biliniyor

Dabık bir hadiste kıyamet öncesindeki büyük savaşın yerlerinden biri olarak anılıyor. IŞİD bu anlatıya dayanarak köyü 2014’te ele geçirdi ve yayın organına köyün adını verdi. Örgüt 16 Ekim 2016’da köyden çıkarıldı.

Neyi kaçırma

Ovanın kendisini. Savaşın adı bir yapıdan değil bir çayırdan geliyor. Köyden kuzeye bakınca 1516’da iki süvari ordusunun karşılaştığı düzlük görüş alanında; minyatürdeki atlıların nerede koştuğunu en iyi o manzara anlatıyor.