Deyrizor Asma Köprüsü

Deyrizor Asma Köprüsü, şehir merkezini Fırat’ın kuzey yakasına bağlayan 450 metrelik bir yaya köprüsüydü ve şehrin simgesi sayılıyordu. Mayıs 2013’te çöktü. Bugün kıyıda dört taşıyıcı ayak duruyor, tepelerinden kopmuş halatlar sarkıyor. Gidilen yer artık bir köprü değil, köprünün iskeleti. Yine de şehrin kendini nasıl anlattığını görmek için ilk bakılacak yer burası.

Köprüyü kim, ne zaman yaptı

Fransız mandası döneminde Fransız Fougerolle firması yaptı. Arapça Vikipedi inşaatın 1925’te başladığını ve Mart 1931’de bittiğini yazıyor. İngilizce Vikipedi ise 1927 diyor; kaynaklar arasındaki bu fark çözülmüş değil. Arapça kaynaktaki ölçüler şöyle: boy 450 metre, genişlik 4 metre, dört taş ayağın her biri 36 metre yüksekliğinde.

Şehir için ne ifade ediyordu

Köprü 1947’de elektrikle aydınlatıldı, 1955’te sarıya boyandı. 1980’e kadar üstünden araç da geçiyordu. İki uçta birer görevli durur, telefonla haberleşip araçları tek tek karşıya yollardı. O yıl araçlara ve motosikletlere kapatıldı ve köprü tamamen yayaların oldu. Deyrizor’da düğün alayının gelini köprünün üstünden geçirmesi gelenekti.

Nasıl yıkıldı, bugün ne durumda

Mayıs 2013’te üçüncü ayak top atışıyla vuruldu. Taşıyıcı halatlar koptu ve tabliye tamamen çöktü. Arapça ve İngilizce Vikipedi atışı Suriye ordusuna bağlıyor. Mayıs 2025 tarihli bir haber yeniden yapımın başlamadığını, karşıya kayıkla geçildiğini bildiriyordu. Sonrasını bu sayfa doğrulayamadı; çalışma başladıysa kıyıya erişim de değişmiş olabilir.

Köprünün restorasyonu ve depreme karşı güçlendirilmesi üzerine akademik bir çalışma yayımlandı. Deir ez-Zor Heritage Library adlı belgeleme projesi de köprüyü ve şehrin tarihî yapılarını kayda geçiriyor.

Nasıl gidilir, ne kadar sürer

Köprünün güney ucu şehir merkezinde. Ayakları ve halat bağlantılarını kıyıdan görmek yarım saat kadar sürüyor. Kıyı sazlık ve yer yer dik.

Neyi kaçırma

Ayakların üst kısmındaki sivri kemerli çerçeveler. 2020’de çekilmiş fotoğraflarda hâlâ yerindeler. Köprü ayaktayken göz tabliyeye ve halatlara gidiyordu; tabliye gidince bu Fransız işi çizgi tek başına kaldı. Köprü başındaki kısa taş babalarda da çatışmanın izleri görülüyor.