Enderin (Androna) Antik Kenti

Enderin, Hama’nın kuzeydoğusunda bozkırın kenarına yayılmış bir Bizans kenti; antik adı Androna. Çöl göçebelerine karşı kurulan savunma hattının parçasıydı. Alanda en az on kilisenin, büyük bir askeri yapının (kastron), kamu hamamlarının ve kenti saran iki halka surun kalıntıları var.

Nasıl gidilir

Kasr İbn Vardan’ın yaklaşık 25 kilometre ötesinde; ikisi aynı güne sığıyor. İdari olarak Halep vilayetinin sınırına düşse de yol Hama’dan, Kasr İbn Vardan üzerinden geçiyor. Toplu taşıma yok, şoförlü araç gerekiyor. Yol ve güvenlik durumu değişken; çıkmadan önce güncel durumu sor.

Ne kadar sürer

Bir buçuk saat. Alan geniş; Büyük Kilise ile kastron kalıntıları arasında yürümek bu sürenin çoğunu alıyor.

Ne görülür

Dumbarton Oaks arşivinin fotoğraflarında Büyük Kilise’nin apsis kemeri, batıdan bakınca iki kesme taş ayağıyla ayakta görünüyor. Apsisin güney yanında bir niş, güney kapısının ve yan odanın (prothesis) lentoları duruyor. Alanın farklı yerlerinde tekerlekli haç oyulmuş taşlar ve yeniden kullanılmış lentolar var. Kastronun duvarlarından ve kemerli açıklıklarından parçalar ayakta. Bazı eski yapıların üstüne sonradan kerpiç kubbeler eklenmiş.

Kaynaklarda Enderin

Kentin adı, Cahiliye şairi Amr bin Külsum’un muallakasının ilk beytinde geçiyor. Kazı sonuçları ise Christine Strube’nin 2015’te Mainz’daki Römisch-Germanisches Zentralmuseum’dan çıkan monografisinde; kitap iki suru ve kastronu ayrıntılı işliyor.

Neyi kaçırma

Tekerlekli haç oyulmuş taş. Kalıntıların arasında duran bu taşta haç, bir dairenin içine tekerlek gibi yerleştirilmiş. Kentin Hristiyan Bizans katmanını en açık gösteren ayrıntı bu.