Riba Kalesi, Selemiye

Riba Kalesi, Selemiye’nin 12 kilometre kuzeyinde, bazalt tepeler arasında, er-Riba köyünün yanındaki bir tepenin üstünde duruyor. Yarım daire biçimli bir tahkimat bu; çapı 100 metreyi aşıyor ve batıdaki ovadan yaklaşık 100 metre yükseliyor. Kimin ve ne zaman yaptığı hâlâ açık bir soru.

Nasıl gidilir

Yol Selemiye’den er-Riba köyüne çıkıyor. Araçla surların yakınına kadar gidilebiliyor ve tepeye tırmanış zahmetli değil. Köy 19. yüzyılın ortasında bir Bizans kasabasının kalıntıları üzerine kuruldu; o kalıntılar hâlâ görülüyor. Kale ve çevresindeki arazi devlet mülkü.

Ne görülür

Tepeyi dört yandan taş kaplı bir şev kuşatıyor. Şev, aynı tepeden koparılmış ve neredeyse işlenmemiş bazalt bloklarla örülü; blokların çoğunun kenarı 70 santimetreyi aşıyor. Taşları harç bağlamıyor. Yapanlar taşların doğal çıkıntılarını birbirine geçirmiş. Tek giriş batıda ve yaklaşık 2 metre genişliğinde. İçeri uzanan eski yolun izleri duruyor. İçeride kuzeybatıda ve güneydoğuda iki yükselti var, yol ikisini birbirine bağlıyor.

Kale mi, yerleşim mi

Tarihlendirme tartışmalı. Araştırmacı Mahmud el-Emin yapıyı Helenistik döneme veriyor. Başka araştırmacılar tahkimat tekniğini Orta Tunç Çağı’nın yerleşim surlarına benzetiyor. Yüzeyden toplanan çanak çömlek MÖ ikinci binyıldan İslami dönemlere kadar uzanıyor. Doğu ve güneydoğu yamaçlarında çoğu Roma dönemi ve öncesine ait çok sayıda mezar var. Bu yüzden en güçlü görüş, yerin salt askerî bir kale değil, sonradan korunmak için tahkim edilmiş eski bir sivil yerleşim olduğu. Alanda sistemli kazı yapılmadı.

Neyi kaçırma

Doğu yamaca dolaş. Surun blokları için taş koparılan ocaklardan biri orada hâlâ seçiliyor; kalenin kendi tepesinden kesildiğini en açık bu iz gösteriyor.