Etman Anıt Mezarı ve Roma Köprüsü

Etman, Deraa’nın 4 kilometre kuzeyinde, eski Şam-Deraa yolu üzerinde bir köy. Ortasından Vadi ez-Zeheb geçiyor. Kaynaklar köyde iki antik yapıyı öne çıkarıyor: üstünde Korint düzeninde kare bir yapı taşıyan büyük bir anıt mezar ve eski bir köprü. Anıt mezar köyün en iyi korunmuş antik kalıntısı olarak tanımlanıyor. Yapıların tam yeri, bugünkü durumu ve ziyarete açık olup olmadığı doğrulanamadı; bu sayfa yayımlanmış tarifleri bir araya getiriyor.

Nerede

Deraa’nın 4 kilometre kuzeyinde. Batısında Yadude, kuzeybatısında Tafas, kuzeyinde Dail, kuzeydoğusunda Hirbet Gazale, doğusunda Garyet el-Garbiye, güneydoğusunda Naime var. 2004 sayımında nüfusu 8929’du. Cebel el-Arab’dan inip Yermük’e dökülen Vadi ez-Zeheb köyü kuzey ve güney olarak ikiye bölüyor.

Anıt mezar nasıl tarif ediliyor

Princeton Üniversitesi’nin 1904-1905 ve 1909 Suriye seferlerinin yayınında Enno Littmann ve Howard Crosby Butler, Etman’ı antik bir kent saymıyor. Onlara göre burası büyük olasılıkla “ortak bir anıtsal mezarı olan bir grup güzel konut ya da villa”ydı. Anıt mezar büyük bir taş bina ve üstünde Korint düzeninde kare bir yapı yükseliyor. Boulanger 1966’da onu köyün en iyi korunmuş kalıntısı olarak anıyor. Hemen kuzeyinde sütun parçaları, büyük pencere ve kapı açıklıkları olan yıkık yapılar var.

Anıt mezar mı, tapınak mı

Arapça Vikipedi köyün kalıntılarını farklı anlatıyor. Vadi ez-Zeheb’e bakan bir yükseltide, eski caminin yakınında, 2. yüzyıldan kalma bazalt bir “Nabati tapınağı”ndan söz ediyor: sütunları, yazıtları ve özenle işlenmiş bir cephesi olan bir yapı. Bu tapınağın Butler’in anıt mezarıyla aynı yapı olup olmadığı belirsiz. İkisini birleştiren ya da ayıran bir kaynak bulunamadı, bu yüzden iki tanım burada ayrı ayrı duruyor.

Roma köprüsü

İki kaynak da köyde antik bir köprü bulunduğunu yazıyor. Arapça kaynak köprünün Roma döneminden kaldığını, onarılıp yeniden düzenlendiğini söylüyor. Onarımın ne zaman ve kim tarafından yapıldığı belirtilmiyor. Köyde ayrıca eski mezarlar, kuyular, heykel parçaları ve yazıtlı taşlar bulunduğu kaydediliyor.

Köyün geçmişi

1596 Osmanlı tahririnde Etman, Havran’daki Butayna nahiyesinde 29 hane ve 15 bekârla kayıtlı, bütünüyle Müslüman bir köy. 1838’de Amerikalı araştırmacı Eli Smith onu hirbe, yani terk edilmiş yer olarak listeledi. 20. yüzyılın başında antik kalıntıların bir kısmında insanlar oturuyordu.

Neyi kaçırma

Anıt mezarı yerinde bulursan önce tepesine bak. Korint düzenindeki kare üst yapı, kaynakların bu binayı sıradan bir köy kalıntısından ayırdığı ayrıntı.

Bugünkü durum

Etman’ı anan son on iki aya ait bir kaynak bulunamadı. Anıt mezarın ve köprünün bugün ayakta ve ulaşılabilir olup olmadığı doğrulanamadı. Yapıların tam yeri de yayımlanmış bir kaynakta yok; sayfada harita bu yüzden bulunmuyor. Gitmeyi düşünüyorsan köyde sor, yıkık yapılara ve boş arazilere girme.