Sahr el-Leca: Lecat’in Kuzeyindeki Roma Kutsal Alanı

Sahr, Lecat bazalt alanının kuzey ucunda, Şam’ın yaklaşık 60 kilometre güneyinde bir Roma dönemi kutsal alanı ve köyü. Arapçada Hirbet Sahr diye anılıyor. 1998 ile 2001 arasında Suriye, Fransa ve Almanya’dan araştırmacıların ortak ekibi burada kazı yaptı. Sonuçlar Ifpo’nun 2017’de yayımladığı 473 sayfalık bir ciltte toplandı ve cildin tamamı bu kutsal alan ile çevresindeki köye ayrıldı. Alanın bugün ulaşılabilir ve güvenli olup olmadığı doğrulanamadı; bu sayfa yayımlanmış tarifleri aktarıyor, bir ziyaret önerisi değil.

Nerede

Lecat’in kuzey kenarında, Mismiye’nin, yani antik Phaena’nın 7 kilometre güneydoğusunda. Yöre halkı Lecat’e Bahr el-Leca, yani “Lecat denizi” diyor. Sahr, Deraa ilinin es-Sanameyn bölgesinde kalıyor.

Oraya nasıl gidiliyordu

Ne antik ne modern bir yol siteye çıkıyor. Lecat’i kuzeybatıdan güneydoğuya ortadan kesen 2. yüzyıl Roma yolu yarım saat yürüme mesafesinde. Kazı ekibinin tarifine göre siteye tarih boyunca yalnız yaya, at, eşek ya da deveyle ve yolu bilen biriyle ulaşıldı; çıkış noktası Mismiye köyü ya da kuzey kenardaki et-Taff mezrasıydı.

Kazılar ne buldu

Kazı yayınının başlığı yerin iki yüzünü birlikte adlandırıyor: kutsal alan ve Roma dönemi yerleşimi. Yayın, yerleşimi anahtar sözcüklerinde bir “çoban köyü” olarak tanımlıyor. Tapınakların planı ve tarihlemesi için kaynak Hauran IV adlı bu cilt; sayfanın dayandığı açık özetler bu ayrıntıyı vermiyor.

Küçük tiyatro

Arapça Vikipedi’nin Lecat maddesi Sahr’da bir müzik tiyatrosu, yani odeon tarif ediyor. Çapı 20 metre. Yedi oturma sırası var ve bunları üç merdiven bölüyor. Orkestra alanına üç alt geçitten iniliyor. Aynı madde Lecat’te Sur adlı yerde ikinci bir tiyatro bulunduğunu, ama onun hakkında bilgi olmadığını yazıyor.

Neyi kaçırma

Sahr’ı anlamak için yerinden önce kitabına bakmak gerekiyor. Ifpo’nun Hauran IV cildi kutsal alanın planını ve kazı sonuçlarını veren tek kapsamlı kaynak; Lecat’in genel tarifini içeren bölümü açık erişimde.

Bugünkü durum

Sahr’ı anan son on iki aya ait bir kaynak bulunamadı. Lecat’in Deraa yakasında kaçak kazı sürüyor: Snack Syrian’ın 27 Kasım 2025 tarihli haberine göre Kom er-Rumman’da izinsiz altın ve eser kazısı sırasında bir çukur çöktü. Alan yolsuz, dağınık bazaltın ortasında ve bugünkü durumu bilinmiyor. Buraya rehbersiz ve yerel bilgi almadan gitme.