Tell Aştara (Aştarot)

Havran ovasının kuzeybatısında, Şeyh Sa’d köyünün yaklaşık 4 kilometre güneybatısında bir höyük. Tunç Çağı’nda burada bir kent vardı ve adı Mısır, Asur ve İncil metinlerinde geçiyor: Amarna mektuplarında Astartu, İncil’de Aştarot. Ziyaretçiyi bekleyen bir kalıntı gezisi yok; görülecek şey höyüğün kendisi ve çevresindeki ova. Bu sayfa o tepenin kaynaklarda neden bu kadar sık anıldığını anlatıyor.

Metinlerde Aştarot

Kent Amarna mektuplarında iki kez geçiyor: Şam valisi Biryawaza’nın şikâyeti olan EA 197’de ve EA 256’da. Kenti yöneten Ayyab’ın firavuna yazdığı bir mektup da EA 364 numarasıyla duruyor. Daha eskide, Karnak’taki III. Thutmose yıllıkları “Astarot”u alınan yerler arasında sayıyor. İncil’de Aştarot, Başan kralı Og’un başkenti ve bu kent Tell Aştara ile özdeşleştiriliyor.

Nimrud kabartması

Aştarot’un en bilinen görüntüsü Londra’da. Layard’ın 1851’de Nimrud’da çıkardığı ve bugün British Museum’da duran taş panel, III. Tiglat-Pileser döneminde, MÖ 730-727 arasında Asurluların Aştarot halkını sürgüne götürüşünü gösteriyor. Surlu kent bir höyüğün üstüne çizilmiş, adı da üstüne çivi yazısıyla kazınmış. Bu sayfanın kapağındaki kare o panel.

Aştarot-Karnaim ve Selahaddin

4 kilometre ötedeki Karnaim, Aştarot söndükten sonra onun adını da alıp Aştarot-Karnaim oldu; o yer bugünkü Şeyh Sa’d. Suriyeli arkeolog Ali Ebu Assaf höyükte ilk kazı sezonunu yaptı ve sonuçlarını 1968’de yayımladı. 1187’de Selahaddin, Hittin’e inmeden önce ordusunu burada teftiş etti.

Ne görülür, nasıl gidilir

Höyük ovadan belirgin biçimde yükseliyor. Kaynaklar sahada yol, tabela ya da ayakta yapı olduğundan söz etmiyor; yani gelinen şey höyüğün ovadaki konumu. Yol Şeyh Sa’d ya da Nave’de soruluyor. Koordinat yazılmadı: yerini gösteren iki harita nesnesi de OpenStreetMap’ten ve bağımsız ikinci kaynak yok.

Bugünkü durumu

2017 dolayında bölge, ISİD’e bağlı bir grupla muhalefet arasında cephe hattıydı. Vilayet aralık 2024’ten beri geçiş hükümetinin yönetiminde; batı Deraa kırsalında güvenlik olayları 2025 ve 2026 boyunca sürdü. Höyüğe bugün ulaşılıp ulaşılamadığı doğrulanamadı.