Ezra Mar İlyas Kilisesi

Ezra’nın eski Hristiyan mahallesinde, evlerin arasına sıkışmış bir Bizans kilisesi. 542 tarihli ve Rum Katolik (Melkit) cemaatine ait. Sitede ayrı sayfası olan Aziz Corcis Kilisesi (515) yaklaşık 200 metre ötede; ikisi kasabada hâlâ ayin yapılan iki 6. yüzyıl kilisesi ve aynı yürüyüşte geziliyor. Bugünkü ziyaret saati ve kilisenin güncel durumu doğrulanamadı.

Plan: kareden haça

Kilisenin çekirdeği kareye yakın bir plan. İki yana eklenen dikdörtgen kollar ve doğudaki geniş yarım daire apsisle bu plan bir haç biçimine dönüşmüş. Apsis dışarıdan, bazalt bloklardan örülmüş yuvarlak bir kütle olarak seçiliyor.

Sonradan eklenenler

Bugünkü ahşap kubbe ve kasnaktaki yüksek pencereler özgün değil; yerinde daha basık bir kubbe vardı. Eski ahşap çatı betonarme düz damla değiştirilmiş, yanına da yeni bir çan kulesi eklenmiş. Yani sokaktan ilk göze çarpan kubbe ve kule yapının en genç parçaları; 542’den kalan, onların altındaki bazalt duvarlar.

Neyi kaçırma

Kapı çevresindeki taş işçiliğini. Dumbarton Oaks arşivinin 1996’da çekilen fotoğrafları kapı lentosunu, kapının iki yanındaki sütun başlıklarını ve üstünde kitabe bulunan blokları tek tek belgeliyor. Kitabelerin metni elimizdeki kaynaklarda verilmiyor; o yüzden burada bir okuma aktarılmıyor, ama bloklar kapıda duruyor.

Nasıl gidilir

Ezra, Deraa’nın 40 kilometre kuzeyinde, Şam yolunun üstünde. Mar İlyas, Aziz Corcis Kilisesi’nden yaklaşık 200 metre uzakta. Corcis’in kubbesi mahallede kolay seçildiği için yol oradan sorulabiliyor. Kilisenin haritada işaretli bir yeri olmadığından koordinat yazılmadı.

Cemaat ve bugünkü durum

Ezra’daki Melkit cemaati 2011’de yaklaşık 4300 kişiydi. Burası müze değil, çalışan bir kilise; ziyaret saati kasabada soruluyor. Vilayet aralık 2024’ten beri geçiş hükümetinin yönetiminde. Kilisenin bugünkü durumu ve ziyaret düzeni doğrulanamadı.