Farafira Mahallesi

Farafira, Halep’in eski şehrinde kalenin kuzeybatısında kalan mahalle. Sokaklar taş döşeli ve iki metre genişliğinde; iki yanda kesme taş duvarlar, üstte ahşap çıkmalar var. Kalabalık çarşılardan bir sokak ötede ve sessiz. Adının nereden geldiği belli değil: bir rivayet Libya çölündeki Ferafra vahasına, bir başkası mahallede oturmuş Benî Ferfur ailesine bağlıyor.

Mahalle nasıl kuruldu

Mahallenin bazı yapıları sekiz yüz yıldan eski. Asruniye Medresesi Mirdasîler döneminde yapılmıştı; Nureddin Zengi 1156’da onu medreseye çevirdi. Osmanlı döneminde Farafira eğitim ve hamam mahallesiydi: Halep’teki 13 rüştiyeden beşi buradaydı ve şehrin 42 hamamından beşi bu mahallede çalışıyordu. Bunlardan Sultan Hamamı adını Selahaddin’in oğlu el-Melik ez-Zahir Gazi’den alıyor. Bugün mahalledeki avluların çoğu atölye ve depo; hemen yanındaki Süveykat Ali ticaret merkezi mahallenin işini değiştirdi.

Nasıl gidilir

Halep Kalesi’nin batı kapısından çıkıp kuzeybatıya yürü, beş dakika. Medine Çarşısı’ndan gelirsen kuzeye çıkan sokaklardan biri seni mahalleye taşıyor. Eski şehir onarım ofisi de bu mahallede; sokakların hangi bölümünün açık olduğunu oradan öğrenmek mümkün.

Ne görülür

Mahallenin ana yapısı 1237 tarihli Farafira Hankahı; sokaktan görünen tek şey mukarnaslı kapı tacı, gerisi duvarın arkasında kalıyor. Onun dışında mahalle küçük ölçekli yapılardan oluşuyor: kapı üstü kitabeleri, çeşme nişleri, eski hamam duvarları ve avlulara açılan atölye kapıları. Süveykat Ali’ye yaklaştıkça sokaklar doluyor, ters yöne yürüdükçe sessizleşiyor. Duvardaki taş dokusu da değişiyor: kesme taş sıraları yer yer sonradan eklenmiş briket ve beton kesiyor ve mahallenin son yüz yılı orada okunuyor.

Ne kadar sürer

Bir saat. Mahalle küçük; asıl mesele hangi kapının açık olduğu. Kapalı kapı bulursan cephesine bakıp yürümeye devam et, sokak zaten görülecek şeyin kendisi.

Neyi kaçırma

Çarşıdan mahalleye geçtiğin ilk yirmi metre. Süveykat Ali’nin gürültüsü bir dönemeçte kesiliyor ve tek duyduğun kendi ayak sesin oluyor. Eski şehirde bu geçiş hiçbir yerde bu kadar keskin değil.