Firdevs Medresesi

Halep’in Eyyûbî yapıları içinde en büyüğü ve en tanınmışı. Sur dışında, geniş bir arsanın ortasında tek başına duruyor — şehir içindeki sıkışık medreselerin aksine mimarı burada istediği düzeni kurabilmiş, ve yapı bunu belli ediyor.

Kim yaptırdı

Dayfa Hatun, Selahaddin’in oğlu Melik Zahir Gazi’nin dul eşi ve Halep’in naibesi. Medreseyi 1235’te kendi parasıyla kurdu; giderini karşılamak için Kefer Zeyta köyünün geliriyle yakındaki bir değirmenin gelirinin üçte ikisini vakfetti. Kadro da vakfiyede yazılı: Kur’an okuyucuları, fıkıhçılar ve sufiler.

Nasıl gidilir

Eski şehrin güneyindeki Bab el-Makam’dan çıkıp güneybatıya yürünüyor. Kaleden yürüyerek yaklaşık yarım saat; sur içindeki gezinin sonuna eklenecek bir durak değil, ayrı çıkılan bir yol.

Ne görülür

Yapı dikdörtgen ve on bir kubbeyle örtülü. Ortada geniş bir avlu, avlunun göbeğinde sekizgen bir havuz var. Kuzeyde büyük bir eyvan açılıyor; güneyde üç kubbeli namaz salonu duruyor ve ortadaki kubbe mihrabın önüne geliyor. Mihrap renkli mermer mozaikle kaplı, geçmeli desenli — Eyyûbî işçiliğinin en iyi örneklerinden ve sonraki Memlûk süslemesine yol açan halka.

Neyi kaçırma

Kitabeler. Doğu cephesini bir kuşak halinde dolanan yazı Kur’an’dan cennete giriş ayetlerini taşıyor; avluyu dolanan ikinci kitabe ise ayet değil, ölçülü ve kafiyeli bir metin ve sufi ibadetinin nasıl bir şey olduğunu anlatıyor. İkincisi bu ölçekte az rastlanan bir şey; çoğu ziyaretçi taşa bakıp yazıyı okumadan geçiyor.

Bugünkü hâli

Yapı 2012-2016 çatışmalarında zarar gördü; medrese Halep’in güneyindeki çatışma bölgesinin içinde kaldı. Onarımın hangi aşamada olduğu değişiyor — gitmeden önce durumu sor, kapı kapalı olabilir.