Hafe: Selahaddin Kalesi Yolundaki Sırt Kasabası

Hafe, Lazkiye’nin 33 kilometre doğusunda, 350 ile 400 metre arasında yükselen dar ve ormanlık bir sırtın üstünde kurulu bir kasaba. Lazkiye-Slunfe yolu boyunca şerit hâlinde uzanıyor; çevresini zeytin, incir, nar, elma ve armut bahçeleri sarıyor. Hafe ilçesinin merkezi ve Selahaddin Kalesi’nin 7 kilometre batısında; kaleye gidenlerin çoğu buradan geçiyor.

Nasıl gidilir

Lazkiye’den doğuya dağ yoluyla 33 kilometre. Yol kasabanın içinden geçip Slunfe’ye tırmanmayı sürdürüyor. Selahaddin Kalesi’ne toplu taşıma çıkmıyor; kaleye gidecek olanlar Hafe’den taksi tutuyor.

Kasabada ne görülür

Hafe bir anıt kasabası değil ve yakınında arkeolojik kalıntı yok. Sebebi coğrafya: Bizans döneminden başlayarak bölgedeki inşaat, daha kolay savunulan Sahyun’daki kaleye toplanmıştı. Görülecek olan kasabanın kendisi. İki üç katlı evler merkezde aralarında boşluk bırakmadan sıkışıyor, yol boyunca bahçeler uzanıyor ve sırt hem Lazkiye’nin kıyı ovasına hem kuzeydeki dağlara bakıyor.

Ortaçağdan Fransız dönemine

Coğrafyacı Yakut el-Hamevi 13. yüzyılın başında Hafe’yi çok köylü bir bölge ve ‘Haffiyye’ denen bir kumaşın üretildiği yer olarak kaydetti. Sahyun çevresindeki ailelerin bir bölümü, Memlûk sultanı Baybars ve ardıllarının Halep ile kıyı arasındaki yolu denetlemek için dağ kalelerine yerleştirdiği Türkmen ve Kürt aşiretlerinden geliyor. 1860’ta Amerikalı misyoner R. J. Dodds kasabayı verimli bir bölgedeki güzel bir köy diye anlattı ve yaklaşık 2000 kişi saydı. 1919’da Hafe, Ömer el-Bitar önderliğinde Fransız işgaline karşı başlayan Sahyun ayaklanmasına katıldı; bu ayaklanma kuzeybatıdaki Hananu isyanının parçasıydı ve Salih el-Ali’nin isyanıyla ittifak içindeydi. 1924’te Babanna’nın yerine Sahyun kazasının merkezi yapıldı.

Yirminci yüzyılda ne değişti

1960’ta nüfus 2750’ydi. Kasaba küçüktü ama bir şehrin işlerini görüyordu: resmî daireler, bir jandarma taburu, dağ ilçesinin ana çarşısı. 1960’ların toprak reformu eşrafın toprak gelirini kısınca çoğu Lazkiye’nin Saliba mahallesine ya da Şam’a taşındı, Hafe’deki evlerini yazlık olarak tuttu. 1967 ile 1970 arasında kurulan yeni ilçeler Hafe’nin çevresindeki toprağın bir kısmını aldı. Doğu-batı doğrultusunda uzanan derin vadiler de ilçenin birçok köyünü Hafe’yi atlayıp doğrudan Lazkiye’ye bağlıyor. 2004 sayımında nüfus 4298’di.

Yakın dönem

Haziran 2012’de kasabada sekiz gün süren çatışmalar yaşandı. BM gözlemcileri sonrasında yanmış evler, dükkânlar ve kamu binaları, yıkılmış bir hastane gördü. Mart 2025’te kıyı kırsalına yayılan çatışmalar ve sivil ölümleri Hafe ilçesini de içine aldı.

Ne kadar sürer

Kasabanın kendisi için bir saat yeter. Çoğu kişi Hafe’yi Selahaddin Kalesi ile aynı güne koyuyor; ikisi birlikte yarım gün.

Neyi kaçırma

Sırtın iki yanı. Kasaba bir yanda kıyı ovasına, öbür yanda kuzeydeki dağlara aynı anda bakacak bir yerde duruyor. Yol boyunca bahçelerin arasında bir yerde durup iki yöne de bakınca Hafe’nin çevresini neden yüzyıllarca denetleyebildiği anlaşılıyor.