Halep Ulusal Evanjelik Kilisesi

Villat mahallesinde küçük, taş cepheli bir yapı. Suriye ve Lübnan Ulusal Evanjelik Sinodu’na bağlı; Halep’in Arapça konuşan Protestan, yani Presbiteryen cemaatinin kilisesi. Şehrin Ermeni Evanjelik kiliselerinden ayrı bir cemaat ve ayin dili Arapça.

Nasıl gidilir

Keldani Aziz Yusuf Katedrali’nden yüz metreden kısa bir yürüyüş; Keldani metropolitliği aradaki köşede. Süleymaniye’nin kilise hattındaki en kuzey durak sayılabilir.

Ne kadar sürer

Yirmi beş dakika. Yapı küçük, salon tek bakışta görülüyor; kalan süre kapıdaki sohbete gidiyor.

Ne görülür

Yeni bina mütevazı: üçgen alınlıklı sütunlu bir giriş, kemerli ahşap kapı, yan cephede renkli camlı kemerli pencereler. Bahçe demir parmaklıkla çevrili ve sokaktan bütünüyle görünüyor — yani içeri girmeden de yapının ölçüsünü anlayabiliyorsun. Burada anıt aramak yanlış olur; kilise 19. yüzyıldan beri şehirde bulunan bir cemaatin en yeni evi.

Neyi kaçırma

Bu kaydı Cdeyde ile birlikte okumak. Cemaatin merkezi uzun süre Cdeyde’deki Hendek Mahallesi’ndeydi ve kilise orada ‘Hendek Kilisesi’ diye biliniyordu; ondan önce de Bab el-Ferec ile Hendek’te iki ayrı merkez vardı. Cdeyde’yi gezerken mahallenin Protestan yüzünü de hesaba katmak, oradaki kilise avlusunu tek başına gezmekten daha doğru bir resim veriyor.

Bugünkü hâli

Cemaat kalıcı kiliseyi 1940’ta Cdeyde’deki Hendek Mahallesi’nde kurdu. Bina 2012’de silahlı bir grubun yerleştirdiği patlayıcıyla yıkıldı; temelleri parçalandı ve yapı çöktü. Arşivlerde hem sağlam hâlinin hem yıkıntısının fotoğrafı duruyor. Cemaat 2019’da Villat mahallesindeki yeni binayı açtı ve bugün burada toplanıyor.