Hanasır (Anasarta)

Halep’ten güneydoğuya, bozkıra doğru çıkan yolun üstünde bir kasaba. Gezilecek bir ören yeri arıyorsan Hanasır o değil: burada çitle çevrili alan, gişe ve tabela yok. Bizans Anasarta’sı yerinde duruyor ama parça parça — kapı lentosunda bir Yunanca yazıt, duvarın ortasında haçlı bir madalyon, avluda bir sütun parçası. Kasaba 20. yüzyılın başında Manbic’ten gelen Çerkes ailelerce yeniden kuruldu ve inşaat taşı olarak eski şehrin kendisi kullanıldı.

Nasıl gidilir

Halep’in yaklaşık 60 kilometre güneydoğusunda, Sefire üzerinden. Yol İsriye ve Hama yönüne devam ediyor; Hanasır o hattın üstünde. Bozkırda durulacak başka yer yok, dolayısıyla yolculuk tek parça gidiyor. Nakit taşı: bu yol boyunca kart geçen bir yer beklemek gerçekçi değil.

Ne görülür

En derli toplu parça belediye binasının cephesinde: kapının üstüne yerleştirilmiş Bizans lentosu, taşın boyunca uzanan Yunanca yazıt, ortasında haçlı madalyon, iki ucunda örgü bezeme. Aynı duvarın alt sırasında haç ve çark biçimli kabartmalar var. Kasabanın kilisesi 426 tarihli ve piskoposu Maras 451’de Kadıköy Konsili’ne katıldı. Malalas Anasarta’yı surla çevrili bir kastron diye anıyor, Justinianus’un onu kent mertebesine çıkardığını yazıyor. Yazıtların bir kısmı 7. yüzyıla kadar iniyor.

Su nereden geliyordu

Bu bozkırda yıllık yağış ortalaması 210 milimetre dolayında ve bir kasabayı tek başına taşımıyor. Anasarta suyunu 12 kilometrelik bir kanattan aldı — hafif eğimle kazılmış yeraltı su yolu. Bizans’tan kalan hat 20. yüzyılın ortasında hâlâ çalışıyordu; 1959’da saniyede sekiz litre verdiği ölçüldü. 1975’te vadinin batısına derin kuyular açılınca kurudu.

Ömer bin Abdülaziz’in çiftliği

Erken Arap kaynaklarında yerin adı Hunasira. Emevî halifesi Ömer bin Abdülaziz burada tahkimli bir karargâh yaptırdı ve halifeliğinin büyük kısmını (717-720) burada geçirdi. Şam’dan dönerken hastalandı ve 720’de Maarrat en-Numan yakınındaki Deyr Simân’da öldü; mezarı da orada. Çiftlikten bugün Hanasır’da görünür bir şey yok. Ama bir halifenin kuzey Suriye bozkırından yönetmeyi seçmesi, bu kasabanın neden bir adı olduğunu açıklıyor.

Neyi kaçırma

Belediye kapısının üstündeki lento. Yazıt taşın tam genişliğinde ve harfleri yan ışıkta çıkıyor; öğle güneşinde düz bir yüzeye benziyor.